Przejdź do głównej treści

Geneza i zarys historii Krajowej Rady Sądownictwa

Kategoria: Historia / Opublikowano: 13 maj 2026

HISTORIA (1989-2016)

Idea utworzenia w Polsce rady sądownictwa zrodziła się w 1981 r. Postulowano wtedy, by przywrócić naruszoną w czasie PRL zasadę niezależności sądów i niezawisłości sędziów i uwolnić wymiar sprawiedliwości spod kurateli aparatu partyjnego. Potrzeba taka była sygnalizowana zarówno przez społeczeństwo jak i przez samych sędziów, których w tamtym czasie powoływała i odwoływała Rada Państwa na wniosek Ministra Sprawiedliwości. Nowy organ miał się składać z przedstawicieli władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, a jego głównym celem miało być decydowanie w sprawach personalnych sędziów. Do tej koncepcji powrócono podczas obrad "okrągłego stołu". Uzgodniono powołanie Krajowej Rady Sądownictwa, która miała współdecydować o sprawach kadrowych sędziów, przede wszystkim o nominacjach, awansach i przenoszeniu w stan spoczynku, a także zajmować się innymi kwestiami związanymi z sądownictwem i praworządnością.

Krajowa Rada Sądownictwa została utworzona na mocy ustawy z 20 grudnia 1989 r. i stała się strażnikiem niezawisłości sędziów oraz niezależności sądów. Do najważniejszych kompetencji Rady należało rozpatrywanie kandydatur na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów powszechnych i sądów wojskowych oraz przedstawianie prezydentowi wniosków o ich powołanie. Ponadto Rada zajmowała się rozpatrywaniem i rozstrzyganiem wniosków o przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe, wypowiadaniem się w sprawie zasad etyki zawodowej sędziów, wyrażaniem opinii w sprawie propozycji zmian ustroju sądów, zapoznawaniem się z projektami aktów normatywnych dotyczących sądownictwa, wyrażaniem opinii w sprawach dotyczących sędziów i sądów wniesionych przez Prezydenta (wtedy jeszcze PRL), inne organy państwowe, a także przez zgromadzenia ogólne sędziów. Ustawa regulowała skład Rady, do której wchodzili: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracami Izby Wojskowej, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, dwóch sędziów Sądu Najwyższego, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, dziewięciu sędziów sądów powszechnych, sędzia sądu wojskowego, czterech posłów, dwóch senatorów, osoba wskazana przez Prezydenta oraz Minister Sprawiedliwości. Rada wybierała ze swego grona przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, którzy kierowali jej pracami. Obsługę administracyjną zapewniała Kancelaria Prezydenta.

Powołanie Krajowej Rady Sądownictwa było ważnym krokiem na drodze do przywrócenia niezawisłości sędziowskiej będącej gwarancją bezstronności. Dzięki niej możliwe jest maksymalne ograniczenie możliwości oddziaływania na sędziego zarówno ze strony osób zaangażowanych w spór, jak i organów państwa. Wraz z odradzającą się demokracją odradzała się niezależność sądownictwa mająca wielki wpływ na stabilność i gospodarkę państwa. Rozpoczął się proces odbudowy autorytetu sądownictwa, a tym samym właściwej ochrony podstawowych praw i wolności obywateli oraz rzeczywistego utrwalenia standardów państwa prawa.

Status Krajowej Rady Sądownictwa został utrwalony po wejściu w życie ustawy konstytucyjnej z 17 października 1992 r. zwanej "Małą Konstytucją", a wzmocnienie ustrojowej pozycji Rady nastąpiło w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., kiedy to funkcja Rady jako strażnika niezależności sądów i niezawisłości sędziów została podniesiona do rangi zasady konstytucyjnej wyrażonej w art. 186 ust. 1. Także nowa ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa, którą Sejm RP przyjął 27 lipca 2001 r. wzmacniała pozycję Rady. Ustawa poszerzała zakres jej kompetencji m.in. o współdecydowanie o budżecie wymiaru sprawiedliwości i uchwalanie zbioru zasad etyki zawodowej sędziów. Wkrótce Krajowa Rada Sądownictwa rozpoczęła składanie Ministrowi Sprawiedliwości wniosków o opracowanie projektu planu dochodów i wydatków sądów powszechnych. To zaowocowało systematycznym wzrostem nakładów na sądownictwo powszechne i poprawą warunków pracy. 19 lutego 2003 r. Krajowa Rada Sądownictwa uchwaliła Zbiór Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i od tej chwili czuwa nad jego przestrzeganiem.

Konsekwencją ustrojowego wyodrębnienia Krajowej Rady Sądownictwa w ramach trójpodziału władzy było wydzielenie jej budżetu jako odrębnej części budżetu państwa. Po 17 latach działalności - 1 stycznia 2007 r. Krajowa Rada Sądownictwa stała się organem niezależnym finansowo, organizacyjnie i administracyjnie. Dzisiaj Rada wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura, którym kieruje Szef w randze podsekretarza stanu, powoływany i odwoływany przez Przewodniczącego Rady po zasięgnięciu opinii Prezydium.

Aktualnie ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru jej członków określa ustawa z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

POZYCJA USTROJOWA

Charakter ustrojowy Krajowej Rady Sądownictwa od początku budził pewne wątpliwości. Ich źródłem była przede wszystkim niemożność ustalenia pozycji Rady względem innych organów państwa, a w szczególności umiejscowienia jej na tle zasady podziału i równowagi władz. Trudności te wynikały nie tylko z lakoniczności konstytucyjnych zapisów, ale także z tego, że klasyczna koncepcja trójpodziału władzy nie przewidywała takiego organu jak rada sądownictwa. Niezależnie od różnych poglądów, z punktu widzenia konstytucyjnego, Rada jest strażnikiem niezależności sądów i niezawisłości sędziów. To Radzie zostało przyznane wyłączne uprawnienie do rozpatrywania i oceny kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego oraz na stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych, administracyjnych i wojskowych, a także do przedstawiania Prezydentowi RP wniosków o powołanie na urząd sędziego. Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach stwierdził, że Krajowa Rada Sądownictwa jest swoistym, samodzielnym, centralnym organem państwowym, którego funkcje powiązane są z władzą sądowniczą i określił status Krajowej Rady Sądownictwa jako konstytucyjnego, kolegialnego organu państwa, usytuowanego w bliskości władzy sądowniczej, stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

SKŁAD I ORGANY

Krajowa Rada Sądownictwa jest organem kolegialnym składającym się z dwudziestu pięciu członków - przedstawicieli władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Podobnie jak w przeważającej liczbie krajów europejskich, skład Krajowej Rady Sądownictwa jest mieszany, przy czym sędziowie stanowią większość. Dzięki temu została zagwarantowana możliwość bezpośredniej odpowiedzialności politycznych struktur państwa za funkcjonowanie sądownictwa, a jednocześnie zapewniony odpowiedni zakres niezależności.

Zgodnie z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP Krajowa Rada Sądownictwa składa się z:

  • Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  • piętnastu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych,
  • czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Minister Sprawiedliwości oraz Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zasiadają w Radzie z urzędu, tylko w czasie pełnienia tych funkcji. Natomiast kadencja członków pochodzących z wyboru trwa cztery lata, z tym że członkowie wybrani przez Sejm i Senat pełnią swoje funkcje do czasu wyboru nowych członków. Przedstawiciel Prezydenta RP pełni funkcję w Radzie bez oznaczenia okresu kadencji, może zostać odwołany w każdym czasie. Jego mandat wygasa najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od zakończenia kadencji albo opróżnieniu urzędu Prezydenta RP. Sędzia wybierany do składu Rady może pełnić tę funkcję tylko przez dwie kadencje.

Sposób wyłaniania sędziów wchodzących w skład Rady reguluje ustawa o KRS. Dwóch członków Rady - sędziów Sądu Najwyższego wybiera Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego sądu. Kolejnych dwóch członków - sędziów sądów administracyjnych wybiera Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wspólnie z przedstawicielami zgromadzeń ogólnych wojewódzkich sądów administracyjnych. Sądy powszechne reprezentuje: dwóch sędziów sądów apelacyjnych wybranych przez przedstawicieli tychże sądów oraz ośmiu sędziów wybranych przez przedstawicieli sędziów okręgów. Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych wybiera spośród swego grona jednego członka Rady.

Organami Krajowej Rady Sądownictwa są Przewodniczący i Prezydium Rady, wybierani przez Radę spośród jej członków na czteroletnią kadencję. W skład Prezydium wchodzą Przewodniczący Rady, dwóch wiceprzewodniczących i trzech członków Rady. Członkowie Prezydium mogą sprawować swoje funkcje maksymalnie przez dwie kadencje. Przewodniczący reprezentuje Radę oraz organizuje jej pracę, m.in.: zwołuje posiedzenia, przewodniczy obradom, czuwa nad ich przebiegiem i podpisuje uchwały. Prezydium kieruje pracami Rady oraz zapewnia jej właściwe funkcjonowanie między posiedzeniami plenarnymi. W nagłych przypadkach może też, w imieniu Rady, podejmować działania należące do jej kompetencji, z wyjątkiem wyboru kandydatów na stanowiska sędziowskie.

KOMPETENCJE

Podstawowe kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa zostały określone w Konstytucji RP. Zgodnie z jej zapisami do wyłącznej kompetencji Rady należy przedstawianie Prezydentowi RP wniosków w sprawie powołań na urząd sędziego we wszystkich rodzajach sądów. Rada może też występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Ponadto ustawa o KRS stanowi, że do kompetencji Rady należy:

  • uchwalanie zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i czuwanie nad ich przestrzeganiem,
  • wypowiadanie się o stanie kadry sędziowskiej,
  • wyrażanie stanowiska w sprawach dotyczących sądownictwa i sędziów, wniesionych pod jej obrady przez Prezydenta RP, inne organy władzy publicznej lub organy samorządu sędziowskiego,
  • opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa i sędziów, a także przedstawianie wniosków w tym zakresie,
  • opiniowanie programów szkolenia w ramach aplikacji sędziowskiej, zakresu i sposobu przeprowadzania konkursów na aplikację sędziowską oraz egzaminów sędziowskich,
  • opiniowanie rocznych harmonogramów szkoleń i doskonalenia zawodowego sędziów oraz pracowników sądów,
  • rozpatrywanie wniosków o przeniesienie sędziego w stan spoczynku,
  • rozpatrywanie wystąpień sędziów w stanie spoczynku o powrót na stanowisko sędziowskie,
  • wybór rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów wojskowych,
  • wyrażanie opinii w sprawie powołania i odwołania prezesa albo wiceprezesa sądu powszechnego oraz prezesa albo zastępcy prezesa sądu wojskowego,
  • zgłaszanie kandydata na stanowisko Prokuratora Generalnego,
  • wskazywanie trzech członków Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury,
  • wyrażanie opinii w sprawie powołania Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury,
  • zgłaszanie dwóch kandydatów na członków Rady Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W procedurze powoływania sędziów, Rada zobowiązana jest do zagwarantowania prawidłowego doboru kandydatów według przejrzystych kryteriów. Rada wybiera tych kandydatów, którzy, jej zdaniem, dają najwyższe gwarancje należytego sprawowania urzędu. Chodzi tu zarówno o gwarancje profesjonalizmu, jak i "nieskazitelnego charakteru". Krajowa Rada Sądownictwa ocenia kandydatów do pełnienia urzędu sędziego w dwóch etapach. W pierwszym ocenia ich zespół powołany spośród członków Rady, (składa się zarówno z sędziów, jak i parlamentarzystów oraz przedstawiciela Prezydenta RP). W drugim, który odbywa się na posiedzeniu plenarnym, kandydatów oceniają wszyscy członkowie Rady i w głosowaniu wybierają najlepszych. Zespół opracowuje listę rekomendowanych kandydatów, a przy ustalaniu kolejności kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji. Bierze też pod uwagę doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone przez kandydatów do karty zgłoszenia, a także opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę odpowiedniego zgromadzenia ogólnego sędziów. Na posiedzeniu Rada rozpatruje i ocenia zgłoszone kandydatury oraz podejmuje uchwałę, która dotyczy wszystkich zgłoszonych w danym postępowaniu kandydatów. W stosunku do jednych występuje z wnioskiem o powołanie na urząd sędziego, a w stosunku do innych postanawia nie występować z takim wnioskiem.

Każda uchwała Rady podjęta w sprawie indywidualnej, bez względu na to czy dla zgłaszającego się kandydata jest pozytywna czy negatywna, wymaga uzasadnienia. Uczestnik postępowania ma prawo odwołać się od niej do Sądu Najwyższego. Jednak, zgodnie z wolą ustawodawcy, przedmiotem badania Sądu Najwyższego jest tylko procedura podejmowania uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa. Rozpatrując odwołanie Sąd Najwyższy nie zastępuje Rady w ocenie kandydatów na urząd sędziego, nie bada powtórnie ich kwalifikacji zawodowych i etycznych, nie weryfikuje dokonanego przez Radę wyboru, a jedynie rozstrzyga o zgodności zaskarżonej uchwały z prawem. Przepisy o ustroju sądów wyznaczają tylko minimalne, konieczne wymagania, jakie powinien spełnić każdy kandydat ubiegający się o objęcie urzędu sędziego. Spełnienie tych wymagań to warunek konieczny do uczestniczenia w konkursie, ale nie przesądzający o jego pozytywnym zakończeniu.

Szczególny charakter ma także obowiązek Rady uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i czuwania nad ich przestrzeganiem. W tym wypadku Rada uchwala zbiór norm postępowania, nakazów etycznych, których przestrzeganie jest ściśle związane z zasadą niezawisłości sędziowskiej. Za naruszenie tych norm, jako uchybienie godności sprawowanego urzędu, sędzia może odpowiadać dyscyplinarnie. Zbiór nie ma charakteru zamkniętego ani wyczerpującego, zakreśla jedynie ogólne ramy zachowań moralnych wymaganych od sędziów.

DZIAŁALNOŚĆ

Zakres zadań i kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa jest bardzo szeroki, najlepiej pokazuje to porządek obrad, który z reguły zawiera kilkadziesiąt punktów. Posiedzenia Rady zwykle odbywają się raz w miesiącu i trwają pięć dni. Najwięcej czasu Rada poświęca rozpatrywaniu kandydatur na wolne stanowiska sędziowskie. Na przykład w 2015 roku rozpatrzyła kandydatury 1949 osób (o 85 więcej, niż w 2014 r.), które złożyły łącznie 4952 zgłoszenia na wolne stanowiska sędziowskie. Spośród 1949 kandydatów Rada przedstawiła Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowiska sędziowskie sądów wszystkich szczebli i rodzajów 516 osób (o 74 osoby więcej niż w 2014 roku).

Uczestnicy konkursów na stanowiska sędziowskie mogą odwołać się od decyzji Rady do Sądu Najwyższego, ale analiza rozstrzygnięć Sądu Najwyższego pokazuje wysoką stabilność uchwał Rady w tych sprawach, np.: na 63 odwołania, które w 2014 r. rozpatrywał Sąd Najwyższy, zaledwie w kilku sprawach zapadły orzeczenia uchylające uchwały Rady.

Od 1 października 2014 r. działa także, wprowadzona do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, procedura obsady stanowisk sędziowskich z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego. Na stronie internetowej Krajowej Rady Sądownictwa kandydaci mogą się zalogować do systemu, który został zaprojektowany i jest prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Od 2010 r. Krajowa Rada Sądownictwa w szczególny sposób stara się też podziękować zasłużonym sędziom za ich ofiarną, wieloletnią, wyróżniającą się pracę dla wymiaru sprawiedliwości i przyznaje medal "Zasłużony dla Wymiaru Sprawiedliwości - Bene Merentibus Iustitiae".

Obowiązek opiniowania projektów aktów normatywnych jest kolejnym, ważnym zadaniem Krajowej Rady Sądownictwa. Rada została włączona w proces ustawodawczy z uwagi na konstytucyjną funkcję stania na straży niezawisłości sędziów i niezależności sądów. Oznacza to, że pominięcie Rady w procesie opiniowania projektów dotyczących sądownictwa i sędziów powoduje proceduralną niekonstytucyjność ustawy. Prawo do opiniowania dotyczy całego cyklu legislacyjnego: od założeń do projektów ustaw, poprzez projekty rozwiązań ustawowych w trakcie prac rządowych, do projektu, który inicjuje postępowanie w Sejmie. W ostatnich latach nastąpił zauważalny wzrost liczby projektów aktów prawnych przekazywanych Radzie do zaopiniowania. W 2014 r. Rada wyraziła opinię na temat 189 projektów, które są publikowane na stronie internetowej www.krs.pl i każdy może na bieżąco zapoznać się z ich treścią.

Krajowa Rada Sądownictwa to jeden z filarów ustroju demokratycznego w naszym kraju. Jest organem koordynującym, na poziomie konstytucyjnym, zadania władzy wykonawczej i ustawodawczej w zakresie niezależności sądów i niezawisłości sędziów. W Konstytucji RP została umiejscowiona w rozdziale poświęconym sądom i trybunałom. Reprezentuje interesy władzy sądowniczej oraz pośredniczy między organami władzy ustawodawczej i wykonawczej w podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących sądownictwa.

Aktywność na arenie międzynarodowej (1989-2015)

Ważnym elementem działalności Krajowej Rady Sądownictwa jest aktywność międzynarodowa. Rada rozwija i utrzymuje kontakty z instytucjami pełniącymi podobne funkcje w innych krajach, a także z organizacjami międzynarodowymi i unijnymi. Współpraca ta pozwala poznać dorobek prawny oraz zasady funkcjonowania różnych systemów sądownictwa i jest cennym źródłem informacji oraz wymiany doświadczeń.

Krajowa Rada Sądownictwa utrzymuje kontakty z innymi radami i instytucjami, zarówno bezpośrednio jak i w ramach Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. Ważnym partnerem międzynarodowego dialogu jest także Rada Europy oraz afiliowana przy niej Rada Konsultacyjna Sędziów Europejskich (CCJE), a także Europejska Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN) oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka. Krajowa Rada Sądownictwa współpracuje też z sądami najwyższymi, ministerstwami sprawiedliwości i różnymi instytucjami związanymi z wymiarem sprawiedliwości z innych państw. Przedstawiciele Rady biorą udział w licznych konferencjach i seminariach międzynarodowych, podczas których omawiane są problemy związane z ochroną niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz pozycją ustrojową sądownictwa w demokratycznym państwie prawnym.

Szybki rozwój kontaktów zagranicznych Krajowej Rady Sądownictwa zapoczątkowała Międzynarodowa Konferencja Rad Sądownictwa, którą Rada zorganizowała w 1997 r. we współpracy z Radą Europy pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawiciele sądownictwa z 35 państw oraz międzynarodowych stowarzyszeń sędziowskich przyjechali do Warszawy, by dyskutować o gwarancjach niezawisłości sędziów i niezależności sądów w państwie prawa. Konferencja stała się ważnym wydarzeniem w Europie służącym umacnianiu instytucjonalnych gwarancji niezawisłości sędziowskiej. Uczestnicy opracowali i przyjęli wnioski oraz zalecenia, które stały się oficjalnym dokumentem Rady Europy. Określono w nich zasady dotyczące urzędu sędziego i zalecono stosowanie ich we wszystkich demokratycznych społeczeństwach.

Z inicjatywy Krajowej Rady Sądownictwa odbyły się też dwa Kongresy Sędziów Polskich (w 1999 r. i 2008 r.), w których uczestniczyli goście z zagranicy. Stały się one forum wymiany poglądów na tematy ważne dla sądownictwa i sędziów. Podczas I Kongresu uniwersalne problemy sędziów i sądownictwa na przykładzie sądownictwa angielskiego przedstawił Lord Justice Brooke, a podczas II Kongresu sir John Thomas, Przewodniczący Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa.

Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 r., Krajowa Rada Sądownictwa bardzo aktywnie włączyła się do działań podejmowanych przez państwa członkowskie w celu wzmocnienia pozycji władzy sądowniczej i autorytetu wymiaru sprawiedliwości. Wyrazem tego zaangażowania jest udział KRS w Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa (ENCJ), która powstała 20 maja 2004 r. w Rzymie. Jest to organizacja, która zrzesza rady sądownictwa oraz niezależne od władzy wykonawczej i ustawodawczej instytucje działające na rzecz niezależności sądów i niezawisłości sędziów w krajach Unii Europejskiej. Krajowa Rada Sądownictwa jest nie tylko pełnoprawnym członkiem - założycielem tej organizacji, ale już w 2005 r. weszła w skład Komitetu Sterującego podejmującego decyzje w sprawach funkcjonowania Sieci między posiedzeniami Zgromadzenia Ogólnego ENCJ. W organach zarządzających ENCJ zasiadali członkowie Rady - sędziowie Sądu Najwyższego: Teresa Flemming-Kulesza, która w latach 2008-10 była jedną z trzech osób wchodzących w skład Rady Wykonawczej (Executive Board) i Katarzyna Gonera, która od 2012 roku reprezentuje polską Radę w Komitecie Sterującym, a od 2014 roku, w poszerzonej do siedmiu osób, Radzie Wykonawczej.

Członkowie Krajowej Rady Sądownictwa biorą udział w spotkaniach wszystkich organów Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa, takich jak Zgromadzenie Ogólne, Komitet Sterujący, Rada Wykonawcza czy grupy robocze. Uczestniczyli także w pracach zespołów projektowych ENCJ: "Standardy dla Wymiaru Sprawiedliwości", "Rady Sądownictwa", "Niezależność a odpowiedzialność wymiaru sprawiedliwości", "Wzajemne zaufanie", "Zarządzanie jakością", "Społeczeństwo i media", "Zaufanie publiczne", "Zaufanie wzajemne", "Sposób finansowania i odpowiedzialność finansowa sądów", "Przewodnik ENCJ". Krajowa Rada Sądownictwa wzniosła również znaczący wkład w dotychczasowy dorobek ENCJ koordynując prace następujących grup: "Sposób finansowania i odpowiedzialność finansowa sądów", "Zaufanie publiczne", "Przewodnik ENCJ" oraz "Standardy IV: udział społeczeństwa w zarządzaniu wymiarem sprawiedliwości".

Wyrazem wysokiej oceny zaangażowania Krajowej Rady Sądownictwa w rozwój współpracy międzynarodowej jest dwukrotne powierzenie jej funkcji gospodarza Zgromadzenia Ogólnego Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa - w maju 2006 r. we Wrocławiu, w którym uczestniczyło ponad 100 przedstawicieli instytucji wchodzących w skład ENCJ oraz w czerwcu 2016 r. w Warszawie, w siedzibie Krajowej Rady Sądownictwa.

Krajowa Rada Sądownictwa wspiera międzynarodowe działania na rzecz budowy europejskiej przestrzeni sprawiedliwości. Jest to jeden z elementów programu sztokholmskiego, w którym zostały określone priorytety Unii Europejskiej dotyczące sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa. Rada wniosła swój wkład w przygotowanie wspólnego stanowiska ENCJ do programu sztokholmskiego podczas spotkania Komisji ds. Polityk UE w Brukseli, w którym uczestniczyła. W ramach tych samych działań członkowie Rady uczestniczyli w zorganizowanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu: konferencji "Sędzia krajowy jako sędzia prawa wspólnotowego", zjeździe sędziów państw członkowskich UE oraz seminarium "Obywatelstwo Unii Europejskiej".

Bardzo aktywnie Rada współpracuje z Radą Europy i działającą pod jej egidą Radą Konsultacyjną Sędziów Europejskich (CCJE). Członkowie Krajowej Rady Sądownictwa spotkali się z Komisarzem Praw Człowieka Rady Europy, brali udział w posiedzeniach plenarnych Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich i przygotowaniu corocznych opinii CCJE. Uczestniczyli też w seminariach m.in.: w Madrycie na temat sposobów funkcjonowania systemów wizytacji i kontroli działalności organizacji sądowniczych na terenie Unii Europejskiej, które zorganizowała Naczelna Rada Sądownictwa Hiszpanii. Sędzia Sądu Najwyższego Katarzyna Gonera - członek KRS uczestniczy w spotkaniach i bierze aktywny udział w przygotowaniach opinii Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich. Krajowa Rada Sądownictwa udostępnia tłumaczenia wybranych opinii CCJE na swojej stronie internetowej: www.krs.pl

Członkowie Rady w grudniu 2013 r. wraz z przedstawicielami najwyższych sądów polskich wzięli udział w wizycie w studyjnej w Strasburgu. Spotkali się z przedstawicielami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Komisarza Praw Człowieka, Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, Komisji Weneckiej, Europejskiego Programu ds. Nauczania Praw Człowieka dla Prawników (Program HELP) oraz innych działających przy Radzie Europy instytucji. Wizyta ta przyczyniła się do lepszego poznania ich dorobku i zasad współpracy z nimi.

Krajowa Rada Sądownictwa wspiera upowszechnianie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W tym celu organizuje we współpracy z Pełnomocnikiem MSZ ds. Postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka cykliczne spotkania, w których uczestniczą przedstawiciele Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Sprawiedliwości, Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) oraz stowarzyszeń sędziowskich. Po każdym spotkaniu stanowisko Rady przekazywane jest jego uczestnikom i wykorzystywane w programach szkoleń sędziów i prokuratorów.

Szkolenie i wymiana kadr sądownictwa to kolejna ważna dziedzina współpracy międzynarodowej. Krajowa Rada Sądownictwa uczestniczyła w Exchange Programme - zorganizowanym przez Europejską Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), w ramach którego członkowie Rady mogli odbyć w 2007 r. kilkudniowe staże w Naczelnej Radzie Sądownictwa Hiszpanii oraz w Radzie Sądownictwa Litwy. Natomiast w 2008 r. na staż do Polski przybyli sędziowie z Hiszpanii i z Holandii. Także w ramach programu wymiany EJTN Rada stale współpracuje z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury. Dzięki temu przebywający w Polsce sędziowie i prokuratorzy spotykają się z członkami Rady w jej siedzibie. W Radzie Programowej KSSiP zasiada trzech przedstawicieli Krajowej Rady Sądownictwa, którzy biorą udział w przygotowaniu planów międzynarodowej współpracy i szkoleń. Wyrazem troski Krajowej Rady Sądownictwa o właściwy poziom kształcenia kadr polskiego sądownictwa w zakresie prawa europejskiego jest przyjęcie przez nią 13 czerwca 2014 r. stanowiska dotyczącego Komunikatu Komisji Europejskiej "Unijny program na rzecz wymiaru sprawiedliwości na 2020 r. - zwiększanie zaufania, mobilności i wzrostu w Unii". Ponadto Szef Biura KRS, sędzia dr Grzegorz Borkowski dwukrotnie został wybrany do 6-osobowej Rady Konsultacyjnej Programu HELP (Human Rights Education for Legal Professionals) przy Radzie Europy i w latach 2013-15 pełnił funkcję jej przewodniczącego.

Krajowa Rada Sądownictwa regularnie zaprasza i przyjmuje liczne delegacje Rad Sądownictwa, Rad Służb Sądowych, Rad Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE) oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawników (IBA). Odbywają się też spotkania z delegacją ekspertów ze Światowej Unii Sędziów.

Wśród spotkań i kontaktów międzynarodowych ważne miejsce zajmuje współpraca dwustronna. W latach 1993 - 2015 przybyło do Polski 29 oficjalnych delegacji rad sądownictwa z różnych krajów. W tym czasie przedstawiciele Rady odbyli tyle samo oficjalnych wizyt na zaproszenie zagranicznych rad sądownictwa. Rada współpracuje z większością rad krajów Unii Europejskiej - Portugalii, Hiszpanii, Belgii, Holandii, Włoch, Francji, Anglii i Walii, Irlandii, Węgier, Rumunii, Litwy, Łotwy, Estonii, Bułgarii, Słowenii, ale także z radami krajów spoza UE np.: Najwyższą Radą Sądownictwa Mołdawii, Radą Sądownictwa Czarnogóry, Najwyższą Radą Sądownictwa Gruzji, Wyższą Radą Sprawiedliwości Ukrainy, Naczelną Radą Sądownictwa Mongolii, Wysoką Radą Sędziów i Prokuratorów Turcji. W czasie wizyt w Polsce delegacje zagraniczne poznają organizację sądownictwa powszechnego, odwiedzają także Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny oraz Ministerstwo Sprawiedliwości. Podobny przebieg mają wizyty członków KRS w innych państwach - odwiedzają miejscową radę sądownictwa, a także sądy różnych instancji, instytucje zajmujące się kształceniem sędziów, Sąd Najwyższy, Trybunał Konstytucyjny, Ministerstwo Sprawiedliwości. Spotkania dwustronne zaowocowały podpisaniem porozumienia o współpracy między Krajową Radą Sądownictwa i Najwyższą Radą Sądownictwa Mołdawii (2014 r.) oraz Naczelną Radą Sądownictwa Mongolii (2015 r.).

Współpraca międzynarodowa, w której Krajowa Rada Sądownictwa od lat aktywnie uczestniczy jest cenną platformą wymiany doświadczeń i dyskusji o wspólnych regułach etyki zawodowej sędziów, rządów prawa oraz fundamentalnych zasadach funkcjonowania niezależnego sądownictwa. To także najlepszy sposób budowania wzajemnego zaufania, które jest priorytetem przy tworzeniu i funkcjonowaniu europejskiej przestrzeni sądowej.

Od 27 kwietnia 2018 r. do 15 maja 2026 r. Rada funkcjonowała w wadliwym kształcie, tj. bez udziału sędziowskiej części wyłonionej z udziałem samych sędziów.

NA SKRÓTY