uchwała KRS w sprawie skierowania do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62)

UCHWAŁA NR 78/2026
KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA
z dnia 3 lutego 2026 r.
w sprawie skierowania do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62)

1. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 186 ust. 2 i art. 188 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) Krajowa Rada Sądownictwa wnosi o stwierdzenie, że:

a. ustawa budżetowa na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) jest niezgodna z art. 186 ust. 1 i art. 216 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2, art. 221 i art. 95 ust. 2 w zw. z art. 2, art. 7 i art. 10 Konstytucji RP i w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
b. art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny, w zakresie, w jakim ustala wydatki Trybunału Konstytucyjnego w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej na 2026 rok przedłożonym Sejmowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września 2025 r., wskutek czego ogranicza możliwość wykonywania przez Trybunał Konstytucyjny jego konstytucyjnie określonych zadań, jest niezgodny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust 1 Konstytucji; c. art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa, w zakresie, w jakim ustala wydatki Krajowej Rady Sądownictwa w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej na 2026 rok przedłożonym Sejmowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września 2025 r., wskutek czego ogranicza możliwość wykonywania przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnie określonych zadań, jest niezgodny z art. 10, art. 179 i art. 186 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP.

2. Krajowa Rada Sądownictwa zastrzega możliwość uzupełnienia argumentacji podczas rozprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym.

3. Do reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa upoważnia sędziów: dr Annę Dałkowską, dra Macieja Nawackiego, Joannę Kołodziej-Michałowicz i Katarzynę Chmurę.

UZASADNIENIE
I
Legitymacja Krajowej Rady Sądownictwa

1. Krajowa Rada Sądownictwa (dalej także jako: „KRS” lub „Rada”) wywodzi swoją legitymację w przedmiocie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62, dalej jako „ustawa budżetowa”) z treści art. 186 ust. 2 Konstytucji RP (stanowi on podstawę normatywną uprawnienia Rady do występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów) i art. 191 ust. 2 pkt 2 Konstytucji RP wskazującego Radę jako podmiot legitymowany do samodzielnego występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego o kontrolę zgodności aktów normatywnych z wzorcami Konstytucyjnymi oraz do przystępowania do tego rodzaju postępowań.
2. Krajowa Rada Sądownictwa jest konstytucyjnym organem kolegialnym o szczególnym charakterze. W jej skład wchodzą przedstawiciele wszystkich trzech władz, a jej zadaniem jest pośredniczenie w podejmowaniu przez władzę wykonawczą i ustawodawczą najważniejszych decyzji dotyczących sądownictwa, a przede wszystkim ochrona niezawisłości sędziów i niezależności sądów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP; L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. 
Zarys wykładu, Warszawa 2018, s. 389). Ustrojodawca powierzył KRS szczególną rolę; wprost bowiem sprecyzował, że ma ona stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, ale również współdecydować i współdziałać w kwestiach związanych z jej konstytucyjnym zakresem działania w powiązaniu z innymi organami państwa (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04). Jej rola ma zatem fundamentalne znacznie z perspektywy zasad ustrojowych, albowiem Rada nie tylko stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Jest ona także gwarantem realizacji zasady trójpodziału władzy wyrażonej w art. 10 Konstytucji RP. Konstytucyjny obowiązek stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów ma także zabezpieczać możliwość prawidłowej realizacji prawa do sądu gwarantowanego każdemu w art. 45 Konstytucji RP. Tym samym KRS, realizując zadanie powierzone jej w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, przyczynia się pośrednio do zachowania zasady trójpodziału władzy oraz gwarantuje możliwość zrealizowania jednego z fundamentalnych praw człowieka, jakim jest prawo do sądu. Nakaz stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów dotyczy sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych oraz Sądu Najwyższego i ogółu kadry, w tym sędziów pracujących w tych sądach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2015 r., K 35/15; K. Szczucki, uwagi do art. 186, [w:] Konstytucja RP. Tom II Komentarz do art. 87 243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016, Legalis, Nb. 10).
3. Ustrojodawca w art. 186 ust. 2 Konstytucji RP przewidział możliwość wystąpienia przez Radę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem (także przystąpienia do sprawy i samodzielnego formułowania stanowiska) w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów. 
Wskazuje się, że jest to nawet nie tyle uprawnienie Rady, co jej obowiązek (K. Zawiślak, Pozycja ustrojowa, kompetencje i skład Krajowej Rady Sądownictwa, „lustitia" 2012, nr 3, s. 121).
4. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2007 r., sygn. K 25/07 (OTK-A 2007, Nr 7, poz. 80), stwierdził, że „Rada-jak żaden inny konstytucyjny organ państwa jest powołana do ochrony niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Wskazał, że systematyka Konstytucji nakazuje, aby uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa były traktowane całościowo, zaś kwestia stania na straży nie ogranicza się jedynie do monopolu w zakresie opiniowania nominacji sędziowskich czy też projektów przepisów w zakresie określonym przez art. 186 ust. 1 Konstytucji, ale również, w razie uznania przez Radę takiej konieczności, do skorzystania z uprawnienia określonego w art. 186ust. 2 Konstytucj i, czyli wystąpienia do Trybunału”. Pojęcie „straży", o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym (wyrok z 28.11.2007 r., sygn. K 39/07; OTK-A 2007, Nr 10, poz. 129).
5. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stanowi w tym względzie utrwaloną linię orzeczniczą. Również w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2023 r. sygn. akt K 1/23, Trybunał przypominał, w sytuacji zakwestionowania legitymacji Rady przez Rzecznika Praw Obywatelskich, że „KRS stosownie do art. 186 ust. 1 Konstytucji stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów i wyłącznie w tych sprawach może wystąpić do Trybunału z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych (art. 191 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 186 ust. 2 Konstytucji).”. W wyroku z 16 maja 2024 r. sygn. U 1/24 Trybunał Konstytucyjny potwierdził swą wcześniejszą linię orzeczniczą wskazując, że „pojęcie «straży», o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym (skoro KRS może inicjować «aż» kontrolę konstytucyjności, to tym bardziej pojęciem «straży» będzie objęte opiniowanie stosownych aktów prawnych) (wyrok z 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 129)”.
6. Kwestia legitymacji Rady była przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt K 1/23, w którym Trybunał jednoznacznie wskazał na uprawnienie Rady do występowania z wnioskami dotyczącymi kontroli zgodności z normami Konstytucji także przepisów dotyczących Trybunału Konstytucyjnego i zasiadających w nim sędziów.
7. Krajowa Rada Sądownictwa podziela pogląd wyrażony w wyroku Trybunału z 9 grudnia 2015 r„ sygn. K 35/15 (OTK ZU nr 1 l/A/2015, poz. 186). W orzeczeniu tym Trybunał uznał, że KRS może wystąpić z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją ustawy regulującej działalność Trybunału, w zakresie, w jakim niezależność sędziów Trybunału ma przełożenie na niezależność sądów i niezawisłość innych sędziów. Uzasadniając powyższą tezę, Trybunał wskazał, że „niezależność TK przekłada się na niezależność sądów, a to z uwagi na powiązanie między postępowaniem przed TK i postępowaniem sądowym. Powiązania te są najbardziej widoczne w ramach konkretnej kontroli konstytucyjności prawa inicjowanej skargą konstytucyjną i pytaniem prawnym. W tym ostatnim wypadku art. 193 Konstytucji wprost jako jedną z przesłanek dopuszczalności pytania prawnego ustanawia zależność między orzeczeniem TK a rozstrzygnięciem sprawy przez sąd, który wystąpił z pytaniem prawnym. 
Orzeczenie TK o niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi ponadto podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji). Co więcej, każde orzeczenie TK, również to wydawane w trybie kontroli abstrakcyjnej, wpływa na obowiązywanie prawa i tym samym jego stosowanie przez sądy. Orzeczenia TK mają zatem wpływ na postępowania sądowe i treść wydawanych w ramach tych postępowań rozstrzygnięć”.
8. Krajowa Rada Sądownictwa wskazuje także, że w postępowaniu w sprawie o sygn. akt K 2/25, z wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, została ona wezwana do udziału w postępowaniu dotyczącym ustawy budżetowej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63). Na analogicznej zasadzie, Rada jest również uprawniona do inicjowania oraz udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie dotyczącej ustawy budżetowej na rok 2026, a podyktowane jest to rażącym nieuwzględnieniem przez Parlament zgłoszonych przez Radę i Trybunał Konstytucyjny potrzeb finansowych tych organów, co powoduje realne zagrożenie wyłączenia możliwości realizowania ich konstytucyjnych obowiązków z art. 186 Konstytucji (Krajowa Rada Sądownictwa) oraz art. 188 i 189 Konstytucji (Trybunał Konstytucyjny) Legitymacja Krajowej Rady Sądownictwa znajduje tym samym oparcie w ukształtowanej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Niewątpliwie przedmiotowe postępowanie dotyczy kwestii podstawowych, mających przełożenie na niezależność sądów i niezawisłość sędziów, tj. gwarancji materialnych funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego, które w ustawie budżetowej nie zostały spełnione nawet w minimalnym zakresie. Co z tym idzie legitymacja opiera się na przeciwdziałaniu zagrożeniu wyłączenia możliwości funkcjonowania dwóch, wymienionych literalnie w Konstytucji, podstawowych dla ustroju Rzeczypospolitej Polskiej organów.

II
Uwagi ogólne

1. Kwestionowana ustawa została przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej do podpisu w dniu 13 stycznia 2026 r. przez Marszałka Sejmu, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podjął decyzję o zainicjowaniu kontroli następczej ustawy w zakresie zmniejszenia środków budżetowych dla dwóch organów konstytucyjnych, tj. Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa oraz w zakresie w jakim ustawa ta, w art. 1 ust. 2 oraz ust. 5, zezwala na zaciąganie zobowiązań finansowych państwa oraz realizację wydatków skutkujących przekroczeniem, przez państwowy dług publiczny, ustalany zgodnie z rzeczywistym ekonomicznym obciążeniem sektora finansów publicznych (metodyka ESA2010), wartości 3/5 rocznego produktu krajowego brutto, oraz w art. 72 ust. 1 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, dalej jako: ustawa o finansach publicznych) określając tytuły zobowiązań sektora finansów publicznych, które obejmuje państwowy dług publiczny, pomija zobowiązania zaciągnięte przez fundusze utworzone, powierzone lub przekazane Bankowi Gospodarstwa Krajowego, których spłata jest gwarantowana przez Skarb Państwa.
3. Zaskarżona ustawa budżetowa jest wtórnie niekonstytucyjna, ponieważ zawiera rozwiązania tożsame do rozwiązań zawartych w ustawie budżetowej na rok 2025, której niezgodność z Konstytucją potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 6 maja 2025 r., K 2/25. 
Ustawodawca w zaskarżonej ustawie ustanawiając budżet Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego umyślnie ponownie ograniczył je bowiem w stopniu utrudniającym lub uniemożliwiającym wykonywanie zadań przez te konstytucyjne organy państwa. Zachodzi zatem ponownie sytuacja prawna niekonstytucyjności przepisów ustawy budżetowej, regulujących plany finansowe jednostek budżetowych, analogicznie do stanu, którego dotyczy wyrok TK z 6 maja 2025 r., K 2/25. Poprzez uchwalenie zaskarżonej ustawy budżetowej doszło do pogłębienia stanu bezprawia konstytucyjnego wynikającego z faktycznego zignorowania mającego moc powszechnie obowiązującą i ostateczną wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r. sygn. K 2/25 dotyczącego ustawy budżetowej na 2025 rok. Wyroku tego nie ogłoszono, co jednak, zgodnie z wypracowanym modelem w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2025 r. sygn. P 3/25 (OTK Seria A 2025, poz. 97) oraz w wyroku z 13 grudnia 2016 r., sygn. K 13/16 (OTK ZU. A/2016, poz. 101) pozostaje bez znaczenia dla jego skuteczności - a zatem ustawa budżetowa, w zaskarżonej części dotyczącej budżetów Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa, pozostaje także w sprzeczności z art. 190 ust. 1 Konstytucji nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r.
4. Utrwalona w polskim systemie prawnym zasada autonomii budżetowej Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa wynika z art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych - przepis ten nakłada na Ministra Finansów obowiązek włączenia ich dochodów i wydatków do projektu ustawy budżetowej w brzmieniu przedstawionym przez te jednostki. 
Katalog podmiotów objętych tą zasadą ma charakter zamknięty i obejmuje organy, których niezależność wymaga finansowego uniezależnienia od władzy wykonawczej. Autonomia budżetowa nie oznacza pełnej dowolności wydatków - musi pozostawać w zgodzie z możliwościami finansowymi państwa - lecz gwarantuje minimalny, konstytucyjnie wymagany wpływ tych organów na kształtowanie ich budżetów. Ma to chronić niezależność sądów i trybunałów oraz niezawisłość sędziów - z tych podobnych względów należy uzasadniać przyznanie autonomii budżetowej Krajowej Radzie Sądownictwa jako instytucji stojącej na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (wyrok TK z 6 maja 2025 r., K 2/25, OTK Seria A 2025, poz. 51). Niewątpliwym jest, że autonomia budżetowa Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa jest więc mającym ustrojowe oparcie elementem instytucjonalnej konstrukcji zapewniającym realną możliwość samodzielnego planowania i wykonywania ich finansów, przy zachowaniu nadrzędnych ram polityki budżetowej państwa, zapewniając tym organom ochronę od wpływu władzy wykonawczej i odpowiadając tym samym na potrzebę zapewnienia im niezależności.
5. Niekorzystne dla Krajowej Rady Sądownictwa zmiany w planach jej budżetu nastąpiły w trakcie prac parlamentarnych nad projektem ustawy budżetowej na rok 2026. W ich wyniku limit wydatków Krajowej Rady Sądownictwa został zmniejszony z 34 389 tyś. zł (kwota określona w załączniku nr 2 do projektu ustawy skierowanej do Sejmu RP; Druk Sejmowy nr 1749) do 26 748 tyś. zł (kwota w załączniku nr 2 do ustawy uchwalonej w dniu 20 stycznia 2026 r. i przekazanej Prezydentowi RP do podpisu). Obniżeniu uległy: świadczenia na rzecz osób fizycznych z kwoty 12 638 tyś. zł do kwoty 5 710 tyś. zł oraz wydatki bieżące z kwoty 21 366 tyś. zł do kwoty 20 653 tyś. zł. Radykalnego obcięcia o 6 928 tyś. zł dokonano zatem w stosunku do kategorii świadczeń na rzecz osób fizycznych, do których przede wszystkim należą wydatki na diety członków Krajowej Rady Sądownictwa wypłacane na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o KRS. Jak wskazano wyżej, świadczenia te mają charakter ustawowy i nie są objęte uznaniowością Sejmu i Senatu, a zależą od przeprowadzanych przez Krajową Radę Sądownictwa prac mających na celu wykonanie jej konstytucyjnych kompetencji. Tak rażące obniżenie progu wydatków na diety członków Krajowej Rady Sądownictwa może w praktyce doprowadzić do uniemożliwienia prac Rady i stanowi ze strony Parlamentu czynność pozorowaną, w praktyce nie prowadzącą do wyposażenia Rady w odpowiednie środki budżetowe, a prowadzącą do zamrożenia prac Rady ze względu na brak odpowiednich zasobów 
budżetowych.
6. Istotne zmniejszenie przyznanych środków uniemożliwia Krajowej Radzie Sądownictwa finansowanie jej prac stanowiących wykonanie konstytucyjnych i ustawowych kompetencji i obowiązków, w warunkach, w których po pierwsze nie doszło do jakichkolwiek ich zmiany w stosunku do dotychczasowego stanu rzeczy (stan prawny nie uległ zmianie), a po drugie - w których poziom bieżącego obciążenia Rady sprawami do rozpoznania determinuje potrzebę utrzymania dotychczasowego rytmu posiedzeń Rady i generuje porównywalny z dotychczasowym zakres prac członków na jej rzecz. Zwrócić należy uwagę na fakt rozpoznawania przez Radę, na bieżąco, postępowań konkursowych na wolne stanowiska sędziowskie, wniosków sędziów o zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, oraz o przeniesienie w stan spoczynku. Rada opiniuje również projekty aktów prawnych, jak również wypełnia pozostałe zadania z zakresu stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Przedstawione informacje uzasadniają twierdzenie, że zmniejszony w toku postępowania legislacyjnego limit wydatków zaplanowanych w części budżetowej 52. Krajowa Rada Sądownictwa nie jest wystarczający dla funkcjonowania tego organu oraz realizacji powierzonych mu konstytucyjnie funkcji.
7. Zaskarżona ustawa po raz drugi z rzędu, rok po roku, narusza się zasadę autonomii budżetowej Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego - zasadę, która w myśl przedmiotowego wyroku TK z 6 maja 2025 r. „odgrywa istotną rolę w ochronie innych konstytucyjnych wartości - przede wszystkim w kontekście zasady podziału i równoważenia się władz wynikającej z art. 10 Konstytucji. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, zasada podziału i równoważenia się władz zakłada, że system organów państwowych powinien zawierać wewnętrzne mechanizmy zapobiegające koncentracji i nadużyciom władzy państwowej, gwarantujące jej sprawowanie zgodnie z wolą Narodu i przy poszanowaniu wolności i praw jednostki (patrz np. wyrok TK z 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04). Autonomia budżetowa ogranicza bezpośrednio możliwość wpływania władzy wykonawczej (rządu) na plany finansowe jednostek od niej odrębnych. W kontekście art. 10 ustawy zasadniczej jest ona szczególnie istotna dla działania organów wymienionych w Konstytucji, które nie wchodzą w skład administracji rządowej. Za takie organy niewątpliwie należy uznać Trybunał Konstytucyjny, będący częścią władzy sądowniczej, odrębnej i niezależnej od innych władz, a także Krajową Radę Sądownictwa, która stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Wszystkie organy konstytucyjne muszą mieć zapewnione ciągłe finansowanie z budżetu państwa, aby mogły sprawnie i nieprzerwanie realizować swoje konstytucyjne i ustawowe obowiązki oraz wywiązywać się ze swoich zobowiązań. Naturalne w demokratycznym państwie prawnym, którego ustrój opiera się na podziale i równowadze władz, jest, że działanie niezależnych, konstytucyjnych organów władzy publicznej może być sprzeczne z interesami rządu i parlamentu. Dlatego też, w celu zapewnienia możliwości tym organom realizacji ich konstytucyjnych i ustawowych zadań, konieczne jest zapewnienie im stałego źródła finansowania. Ustrojodawca ostatecznie przesądził, że podstawowy plan finansowy państwa uchwalany będzie w jednym akcie (zasada jedności formalnej budżetu państwa), autoryzowanym przez przedstawicieli Narodu, nie zdecydował się na uregulowanie samodzielnego budżetu dla organów władzy sądowniczej. 
Zatem autonomia budżetowa stanowi pewnego rodzaju kompromis w pogodzeniu wartości konstytucyjnych - jedności formalnej budżetu, demokratycznej autoryzacji planu finansowego państwa oraz umożliwienia sprawnej realizacji zadań przez odrębne od władzy ustawodawczej oraz administracji rządowej organy konstytucyjne. (...) Treść zasady podziału i równoważenia się władz wymaga, by również w ramach procedury budżetowej istniały mechanizmy zapobiegające nadużyciom i pozaustrojowemu wzmocnieniu się jednej władzy kosztem pozostałych. Aktem rangi ustawowej nie można zmieniać bowiem ustroju państwa uregulowanego w przepisach hierarchicznie nadrzędnej Konstytucji.” (zob. wyrok TK z 6 maja 2025 r„ sygn. K 2/25).
8. W wyroku z dnia 6 maja 2025 Trybunał Konstytucyjny zakreślił ustawodawcy nieprzekraczalne granice uchwalania planu finansowego Państwa, determinujące jego prawidłowe funkcjonowanie, zgodnie z którymi:
1) plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą zapewniać organom konstytucyjnym wystarczającą ilość środków niezbędnych do sprawnej, ciągłej i pełnej realizacji konstytucyjnie określonych zadań doprecyzowanych na poziomie 
ustawowym.
2) Plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą zapewniać organom konstytucyjnym wystarczającą ilość środków niezbędnych do ciągłego i terminowego wywiązywania się z zobowiązań finansowych, za co są odpowiedzialne jako reprezentanci Skarbu Państwa.
3) Plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą uwzględniać konieczność nieprzerwanego funkcjonowania organów konstytucyjnych.
9. Uszanowanie tego rodzaju ograniczeń (warunków brzegowych mających swoją podstawę w art. 10 Konstytucji) jest, co podkreślił wyraźnie Trybunał Konstytucyjny, konieczne by w demokratycznym państwie prawnym, opartym o zasadę podziału i równoważenia się władz zapewnione były mechanizmy zapobiegające nadużyciom władzy ustawodawczej w odniesieniu do organów konstytucyjnych od niej odrębnych. Trybunał wprost także stwierdził, że „warunki te mają również źródło w przepisach ustawy zasadniczej regulujących zasady działania i określających ich konstytucyjne obowiązki. Wobec Trybunału Konstytucyjnego są to zaskarżone przez Wnioskodawcę art. 188 i art. 189 Konstytucji, regulujące jego właściwość. 
Ustawodawca powinien również bezwzględnie mieć na uwadze - na co już zwrócono uwagę - art. 195 ust. 2 ustawy zasadniczej i jego funkcje gwarancyjne w odniesieniu do wynagrodzeń sędziów TK. W odniesieniu do KRS jest to zaś art. 179 (określający rolę tego organu w procedurze powoływania sędziów) oraz art. 186 Konstytucji określający jej zadania”.n9 wyrok TK z 6 maja 2025 K 2/25).
10. Zaskarżona ustawa budżetowa na rok 2026 nie spełnia, zdaniem Rady, konstytucyjnych wymogów, określonych w przedmiotowych wzorcach, a jej kształt, w objętym wnioskiem zakresie, stanowi instrument do wywarcia presji na Trybunał Konstytucyjny w zakresie jego działalności orzeczniczej, przyznając środki z budżetu państwa w niewystarczającej ilości do wykonywania funkcji tego organu konstytucyjnego oraz na Krajową Radę Sądownictwa odnośnie do jej zadań wynikających z art. 179 i art. 186 Konstytucji, realizujących kreowaną przez art. 10 Konstytucji zasadę podziału władzy i równoważenia władz.

III
Wzorce kontroli konstytucyjnej w odniesieniu do całej ustawy budżetowej- zgłaszane naruszenia przepisów Konstytucji RP.

1.
Uwagi ogólne

1. Krajowa Rada Sądownictwa jako wzorce kontroli zaskarżonych przepisów ustawy budżetowej wskazuje przepisy dotyczące warunków wydawania aktów prawnych z zachowaniem przewidzianego trybu dla ustawy budżetowej, tj. wskazuje naruszenie art. 186 
ust. 1 i art. 216 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2, art. 221 i art. 95 ust. 2 w zw. z art. 2, art. 7 i art. 10 Konstytucji RP i w zw. żart. 190 ust. 1 Konstytucj i RP, a przede wszystkim zarzut dotyczący naruszenia zasady poprawnej legislacji wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Zarzut ten dotyczy całości ustawy budżetowej z uwagi na zakres naruszenia, cała ustawa budżetowa jest bowiem niezupełna. Ustawa budżetowa nie obejmuje całości środków finansowych na cele publiczne, ich gromadzenia i wydatkowania, w tym rzeczywistego długu publicznego (art. 216 ust. 1 Konstytucji RP), niezupełność wystąpiła już na etapie projektowania ustawy budżetowej, co stanowi naruszenie art. 221 Konstytucji RP. W dalszym procesie legislacyjnym istniejąca niezupełność ustawy budżetowej została pogłębiona w wyniku przyjętych poprawek senackich. 
Wada ta polega na pominięciu wymaganej w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r. sygn. K 2/25 części budżetu, tj. budżetów Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa spłacających zadłużenie tych konstytucyjnych organów za rok 2025, co w konsekwencji narusza art. 219 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP i art. 95 ust. 2 Konstytucji RP.
2. Rada podnosi nadto zarzuty związane z obrazą przepisów procedury legislacyjnej w zakresie uwzględniającym w procesie legislacyjnym obowiązek opiniowania przez Krajową Radę Sądownictwa, stanowiące o naruszeniu art. 2, art. 7, art. 10 i art. 186 ust. 1 Konstytucji RP. 
Wobec uniemożliwienia wyrażenia Radzie opinii na temat kluczowych poprawek do ustawy budżetowej zgłoszonych dopiero w toku prac legislacyjnych w Sejmie i w Senacie dotyczących budżetu sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego (poprawka 9 przyjęta w dniu 20 listopada 2025 r., na posiedzeniu sejmowej Komisji Finansów Publicznych), Trybunału Konstytucyjnego, Krajowej Rady Sadownictwa doszło do naruszenia wskazanego wzorca. Podkreślić tym należy, iż poprawki dotyczące radykalnego obniżenia budżetu Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa zgłoszono dopiero po uchwaleniu ustawy budżetowej przez Sejm - w Senacie, o których to poprawkach Rada dowiedziała się z informacji medialnych.
3. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny przyjmował, że stwierdzenie naruszenia przepisów procedury jest wystarczającą przesłanką uznania niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu; w takiej sytuacji zasadniczo nie ma już potrzeby badania zarzutów merytorycznych (m.in. wyroki TK z: 24 czerwca 1998 r., sygn. K 3/98, OTK ZU nr 4/1998, poz. 52; 23 lutego 1999 r., sygn. K 25/98, OTK ZU nr 2/ 1999, poz. 23; 19 czerwca 2002 r., sygn. K 11/02, OTK ZU nr 4/ A/2002, poz. 43). Stwierdzenie niezgodności całości ustawy budżetowej jest w ocenie Krajowej Rady Sądownictwa zasadne, albowiem zaskarżona ustawa została uchwalona bez zachowania trybu wymaganego przepisami prawa do jej uchwalenia, w tym bez zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie kluczowych poprawek dotyczących sądów, Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa, co czyni zasadniczo zbędnym analizowanie zarzutów materialnoprawnych. Z drugiej jednak strony Trybunał przyjmował także, że nie zawsze stwierdzenie niekonstytucyjności sposobu uchwalenia ustawy, czy wydania rozporządzenia, automatycznie prowadzi do zbędności analizy kwestionowanych przepisów z punktu widzenia zgłoszonych zarzutów materialnoprawnych (dotyczących treści zaskarżonych przepisów) - tak m.in. orzeczenie z 22 września 1997 r., sygn. K 25/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 35; wyrok TK z 28 listopada 2007 r„ sygn. K 39/07 OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 129.
4. Treść art. 42 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: 9 ustawa o TK) potwierdza, że wskazane tam kryteria oceny konstytucyjności można stosować łącznie. Badanie określonego aktu (przepisu) może więc polegać na równoczesnej ocenie jego prawidłowości materialnej, kompetencyjnej i proceduralnej (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24.06.1998 r., K 3/98, OTK 1998, nr 4, poz. 52.).
5. Mając na uwadze powyższe, Rada ponadto kwestionuje dodatkowo konstytucyjność art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. „Trybunał Konstytucyjny”, w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. „Krajowa Rada Sądownictwa”, który jest niezgodny we wskazanych zakresach z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust 1 Konstytucji w odniesieniu do Trybunału Konstytucyjnego i z art. 10, art. 179 i art. 186 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP w odniesieniu do Krajowej Rady Sądownictwa.
6. Podniesiony zarzut jest o tyle istotny, iż dotyczy bezpośredniej ingerencji władzy ustawodawczej (ustawodawcy zwykłego) w czynności konstytucyjnych organów, które są autonomiczne i znajdują umocowanie bezpośrednio w ustawie ustrojowej, a przy tym wprost uniemożliwia wykonanie przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r. sygn. K 2/25.
7. We wniosku pominięto przywołanie jako podstawy kontroli Trybunału Konstytucyjnego wzorców konwencyjnych z uwagi na wystarczają zakres wskazanych wzorców konstytucyjnych.

2.
Naruszenie art. 2, art. 7 i art. 186 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi na uchwalenie ustawy budżetowej bez zachowania wymaganego trybu opiniowania przez Krajową Radę 
Sądownictwa

1. Krajowa Rada Sądownictwa jako wzorce kontroli zaskarżonych przepisów ustawy budżetowej na rok 2026 wskazuje przepisy dotyczące warunków wydawania aktów prawnych z zachowaniem przewidzianego trybu, uwzględniającego w procesie legislacyjnym opiniowanie przez Krajową Radę Sądownictwa, stanowiące o naruszeniu art. 2, art. 7 i art. 186 ust. 1 Konstytucji RP.
2. W toku procesu legislacyjnego ustawy budżetowej na rok 2026 na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych (https://www.sejm.gov.pl/sejml0.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=FPB-227) przyjęto poprawkę dotyczącą sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego (poprawka nr 9, przyjęta w dniu 20 listopada 2025 r., przedstawiona przez posłów Zbigniew Konwiński, Piotra Zgorzelskiego i Pawła Śliza (poprawka nie była głosowana przez Sejm in pleno, została przyjęta przez Komisję i wprowadzona do projektu ustawy budżetowej na rok 2026). Na etapie procedowania przez Senat nastąpiły dalsze modyfikacje ustawy budżetowej na rok 2026. Senat w dniu 19 grudnia 2025r podjął uchwałę w sprawie ustawy budżetowej na rok 2026, wprowadzając do jej tekstu poprawki, w szczególności odnoszące się do Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa, a polegające na zmniejszeniu budżetu wymienionych konstytucyjnych organów państwa.
3. Radzie nie przedstawiono projektu ustawy budżetowej na rok 2026r po dokonaniu poprawek przez sejmową Komisję Finansów Publicznych oraz Senat, a przed jej uchwaleniem, uniemożliwiając Radzie wyrażenie opinii na temat tego aktu, zawierającego modyfikacje budżetu sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego i Krajowej Rady Sądownictwa. Wskazane poprawki skutkują zmniejszeniem poziomu wydatków na Sądy, Trybunał Konstytucyjny i Radę co bezpośrednio przełoży się na realną możliwość realizowania swoich zadań. Rada podnosi zarzuty związane z obrazą powyższych przepisów ustrojowych, a przede wszystkim dotyczące naruszenia zasady poprawnej legislacji wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.
4. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 269 ze zm.) do kompetencji Rady należy opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych, a także przedstawianie wniosków w tym zakresie. Opiniowanie aktów normatywnych przez Radę stanowi realizację jej konstytucyjnego obowiązku stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), dotyczy również ustawy budżetowej. W toku prac poprzedzających wniesienie ustawy budżetowej do Sejmu Krajowa Rada Sądownictwa aktywnie uczestniczy w pracach dotyczących budżetów sądów, przygotowuje projekt w zakresie budżetu samej Rady. Rada nie podnosi zastrzeżeń do przebiegu prac poprzedzających wniesienie ustawy budżetowej do Sejmu.
5. Prawnie niedopuszczalne jest jednakże pominięcie opiniowania treści zasadniczych, fundamentalnym poprawek wniesionych w toku prac legislacyjnych w Sejmie i w Senacie, a dotyczących wprost sądów powszechnych i ich funkcjonowania, budżetu konstytucyjnych organów - Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego. Poprawka 9 przyjęta w dniu 20 listopada 2025 r., na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych w Sejmie zmniejszała budżet Sądu Najwyższego o prawie 23 min zł, Naczelnego Sądu Administracyjnego o ponad 15 min zł, w jednostkach sądownictwa powszechnego o kwotę 165 min zł.
6. Zaskarżona ustaw budżetowa oczywiście nie odnosi się do kwestii ustrojowych wymiaru sprawiedliwości, dotyka jednakże jednego z najważniejszych elementów funkcjonowania sądów, a także organów konstytucyjnych - Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego - środków finansowych koniecznych do niezakłóconej realizacji obowiązków wskazanych instytucji publicznych. Zaskarżona ustawa budżetowa, pozbawiając środków finansowych sądy, Radę i Trybunał, dotyka tym samym sfery niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a tym samym zaopiniowanie przez Radę zgłoszonych przez parlamentarzystów poprawek zgodnie z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP było obligatoryjne.
7. Pominięcie etapu opiniowania przez Krajową Radę Sądownictwa aktu normatywnego stanowi o naruszeniu art. 7 Konstytucji RP - stanowi działanie bez podstawy prawnej, poza granicami prawa i jednocześnie narusza podstawową konstytucyjną rolę Krajowej Rady Sądownictwa, uniemożliwiając jej zaopiniowanie aktu istotnego z punktu widzenia niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Jest również rażącym naruszeniem zasady poprawnej legislacji, pozostającej w ścisłym związku z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, wynikających z art. 2 Konstytucji RP.
8. Podkreślić należy, iż Krajowej Radzie Sądownictwa uniemożliwiono nie tylko wydanie opinii na temat wprowadzanych w procedowanej ustawie budżetowej zmian, ale również nie przedstawiono do zaopiniowania Krajowej Radzie Sądownictwa należytego uzasadnienia tych poprawek. Z wypowiedzi senatora Kazimierza Kleina w trakcie Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych z 12 grudnia 2025 r. wynika, iż poprawka „była ona przemyślana już wcześniej i wynika z tego, że w poprzednim roku (...) też zostały zdjęte środki na Trybunał Konstytucyjny w związku z tym, że on nie spełnia wymogów instytucji, która realizuje zadania w sposób prawidłowy, i nie został w prawidłowy sposób powołany skład tego Trybunału. W zeszłym roku zostało to wyzerowane. Podobny problem jest z KRS. Oczywiście, jeżeli w ciągu następnego roku doszłoby do uporządkowania sytuacji w obu instytucjach, to mogłyby się znaleźć środki na wynagrodzenia, na utrzymanie tych instytucji z innych źródeł, które są w dyspozycji budżetu państwa'".
9. Krajowa Rada Sądownictwa nie może akceptować zmian w ustawie wynikających z bezprawnych działań polegających na odebraniu środków Radzie i Trybunałowi w celu przymuszenia konstytucyjnych organów do zaprzestania działalności, co wynika wprost z przytoczonego uzasadnienia autora poprawki. Uzasadnienie zmian wprowadzonych w procedowanej w Senacie ustawie budżetowej oczywiście nie było ujęte w treści projektu ustawy budżetowej, nie sporządzono i nie przedłożono Radzie. Rada o zmianach w stosunku do projektu uzyskała wiedzę dopiero z mediów i z treści opublikowanego aktu i to w sytuacji, w której zamierzone bezprawne zmiany były „przemyślane już wcześniej”, a tym samym znane rządzącej większości parlamentarnej.
10. Należy wyraźnie i stanowczo podkreślić, że kompetencja opiniodawcza Krajowej Rady Sądownictwa w procesie legislacyjnym znajduje swoje umocowanie w Konstytucji; art. 186 ust. 2 Konstytucji RP przyznaje Radzie samodzielną, indywidualnie określoną pozycję w zakresie kontroli konstytucyjności systemu źródeł prawa. W wypadku KRS „straż" (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP) obejmuje sobą funkcjonalnie pieczę nad niezależnością sądów i niezawisłością sędziów, aż do możliwości inicjowania usunięcia zagrażających tym wartościom aktów z systemu źródeł prawa w drodze kontroli konstytucyjności. Rozumując zatem a rubrica z treści art. 186 Konstytucji RP, należy uznać, że pojęcie „straży", o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym (skoro KRS może inicjować „aż" kontrolę konstytucyjności, to tym bardziej pojęciem „straży" będzie objęte opiniowanie stosownych aktów prawnych). Tym samym opiniodawcza kompetencja KRS szczegółowo uregulowana w ustawie zyskuje konstytucyjne zakotwiczenie.
11. W związku z tym, że źródłem umocowania kompetencji opiniodawczej KRS w zakresie ustaw dotyczących „niezależności sądów i niezawisłości sędziów" jest Konstytucja, zaniechanie zwrócenia się do KRS o opinię w tej sprawie przedstawia się (jeśli chodzi o organ, który dopuścił się zaniechania) jako zlekceważenie powinności konstytucyjnej. To zaś jakościowo jest cięższym uchybieniem w procedurze legislacyjnej niż zaniechanie uzyskania opinii, będących realizacją kompetencji, mającej swe źródło w ustawodawstwie zwykłym. Krajowa Rada Sądownictwa jest bowiem organem konstytucyjnym, którego konstytucyjną funkcją jest „stanie na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów" (art. 186 ust. 1). 
Wykonywanie tej konstytucyjnej funkcji nie byłoby realne i pełne bez konsultacyjnych kompetencji w zakresie procesu legislacyjnego. Jeżeli zatem projekt legislacyjny dotyczy kwestii, o której mowa w art. 186 Konstytucji RP, to koniecznym elementem procedury legislacyjnej, i to koniecznym z uwagi na ujęcie Konstytucji, jest skuteczne przedstawienie projektu aktu normatywnego Krajowej Radzie Sądownictwa (por. pkt 6 uzasadnienia wyroku TK z dnia 28 listopada 2007 r. K 39/07).
12. Krajowa Rada Sądownictwa w pełni podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt U 1/24, zgodnie z którym „w procedurze opiniowania należy wyróżnić z jednej strony organ decydujący - zasięgający opinii, dokonujący danego rozstrzygnięcia, np. wydający akt albo sporządzający jego projekt, a z drugiej strony, podmiot opiniujący. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, procedura opiniowania zakłada po stronie organu decydującego obowiązek przedstawienia informacji o projekcie decyzji prawotwórczej, natomiast po stronie podmiotów opiniujących możliwość prezentowania różnych stanowisk".
13. W wyroku z 7 listopada 2013 r. (sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121) Trybunał zauważył, że: „jeżeli obowiązek zasięgnięcia opinii wynika z przepisów prawa, brak zwrócenia się o opinię albo nieprawidłowy przebieg procedury opiniodawczej powodują, że dane rozstrzygnięcie jest wadliwe. Kwestia, jaki jest to rodzaj wadliwości, a zwłaszcza czy jej skutkiem jest nieważność aktu, nie może być rozpatrywana abstrakcyjnie. Brak związania organu decydującego treścią opinii nie oznacza, że opinia nie ma dla niego żadnego znaczenia. Organ ten powinien rozważyć, czy treść opinii nie wpływa na zmianę dotychczasowych założeń lub projektu aktu, a także poinformować o sposobie odniesienia się do uzyskanej opinii. Może to nastąpić, w zależności od sytuacji, w różnych formach, np. przez udzielenie odpowiedzi podmiotowi opiniującemu albo ustosunkowanie się do treści opinii w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. ( ...) Trybunał podkreślił, że «wymóg opiniowania regulacji przez KRS jest spełniony, jeśli w przewidzianej prawem formie zajęła ona stanowisko na etapie rządowych prac legislacyjnych, a zasadnicze elementy regulacji nie zmieniły się w sposób dezaktualizujący treść opinii»,,. Stanowisko to odnoszące się do procesu ustawodawczego ma charakter uniwersalny, dotyczy również procedowania ustawy budżetowej. Ustawa budżetowa zaś w sposób radykalny (pozbawienie środków wybranych kategorii praktycznie w całości) uległa zmianie w sposób dezaktualizujący treść wcześniejszych opinii Krajowej Rady 
Sądownictwa.
14. Niezasięgnięcie opinii Krajowej Rady Sądownictwa w procesie legislacyjnym stanowi o naruszeniu zasady demokratycznego państwa prawnego - art. 2 Konstytucji RP, zasady legalizmu, określonej w art. 7 Konstytucji RP. Pominięcie opinii Krajowej Rady Sądownictwa stanowi o zignorowaniu konstytucyjnego uprawnienia Rady, określonego w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, prowadząc do naruszenia porządku konstytucyjnego, zasady konstytucjonalizmu, zgodnie z którą wszystkie zasady wyrażone w Konstytucji RP są hierarchicznie wyższe od pozostałych aktów władzy publicznej, mają charakter wiążący. 
Konstytucyjne prawo i obowiązek opiniowania aktów prawnych przez Krajową Radę Sądownictwa (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP) stanowi zasadę wyższą od prakseologicznych w swojej istocie unormowań wewnętrznych organizacji pracy Sejmu i Senatu.
15. Procedura opiniowania musi mieć charakter rzeczywisty, nie formalny, a co za tym idzie musi uwzględniać kolegialny charakter Krajowej Rady Sądownictwa obradującej w systemie sesyjnym. Oznacza to, iż opinia zostanie sporządzona, przedyskutowana, przyjęta najszybciej na najbliższym wolnym posiedzeniu Rady, o ile projektowany akt nie wymaga pogłębionej analizy, zasięgnięcia dodatkowych informacji od organów Państwa, od prezesów sądów czy innych działań. Projekt poprawki nie został zaś poparty jakąkolwiek analizą urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Finansów co do potrzeb sądów, Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego. Cytowany senator Kazimierz Kleina stwierdził: „nie konsultowałem tych wydatków z panią minister, może nawet jest trochę zaskoczona w tej sprawie”.
16. Rada podkreśla, iż o ile samo pominięcie opiniowania przez Krajową Radę Sądownictwa projektu aktu normatywnego, które niejednokrotnie należy analizować w kategoriach błędu organu wnioskującego o opinię, nie zaś działania intencjonalnego, stanowi o naruszeniu konstytucyjnego uprawnienia Rady określonego w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, to celowe pominięcie etapu opiniowania w stosunku do przegłosowanej w Senacie poprawki, stanowi bezpośrednie i oczywiste naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego - art. 2 Konstytucji RP. Stanowi zatem rażące naruszenie porządku konstytucyjnego, wpisujące się w systemowe działania przedstawicieli władzy wykonawczej i ustawodawczej ograniczające realizację uprawnień i obowiązków konstytucyjnych organów Państwa, w tym także Trybunału Konstytucyjnego (zarzut wtórnej niekonstytucyjności). Krajowa Rada Sądownictwa w pełni podziela stanowisko, że w demokratycznym państwie prawnym normy prawa muszą być stanowione w trybie określonym Konstytucją. W wypadku działań władczych polegających na stanowieniu prawa zasadnicze podstawy prawne tworzą przepisy rangi konstytucyjnej, określające kompetencje organów uczestniczących w procesie prawodawczym oraz tryb stanowienia prawa. Wszelkie przekroczenie kompetencji czy proceduralne uchybienia stanowienia ustaw, wydawania rozporządzeń w stosunku do nadrzędnych norm rangi konstytucyjnej regulujących tryb ustawodawczy, muszą być oceniane tak samo, jak niezgodność treści stanowionych przepisów z normami rangi konstytucyjnej (tak Trybunał Konstytucyjny m.in. w wyroku z dnia 16 marca 2011 r., sygn. K 35/08, orzeczeniu z 9 stycznia 1996 r., sygn. K 18/95, OTK ZU nr 1/1996, poz. 1). Naruszenie kompetencje konstytucyjnych Krajowej Rady Sądownictwa uzasadnia tym samym stwierdzenie naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady legalizmu z art. 7 
Konstytucji RP.
17. Żadna wartość chroniona konstytucyjnie nie uzasadnia naruszenia uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa do opiniowania kluczowych elementów aktu, z uwzględnieniem nadrzędnej zasady ochrony niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Krajowa Rada Sądownictwa nie miała możliwości zajęcia merytorycznego, wyczerpującego materię stanowiska, wytknięcia oczywistych błędów w założeniach poprawki. Naruszono tym samym art. 186 ust. 1 
Konstytucji.
18. W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa z uwagi na rażące naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, w zakresie uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa przewidzianego w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, a wyrażonego w przywołanych przepisach ustawowych ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa zaskarżona ustawa budżetowa na rok 2026 powinna zostać wyeliminowana z systemu prawa.

3.
Naruszenie art. 2, art. 7 w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi uchwalenie ustawy budżetowej z naruszeniem mającego moc powszechnie obowiązującą i ostatecznego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wtórna niekonstytucyjność)

1. Termin „wtórna niekonstytucyjność” był przedmiotem szerokiej analizy w orzecznictwie sądów, w tym głównie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 6 sierpnia 2025 r. sygn. III OSK 124/24), a także doktryny K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21. Oznacza on powtórzenie przez prawodawcę rozwiązań normatywnych (zakresu normowania) już raz uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczne z danym wzorcem kontroli rekonstruowanym w oparciu o przepisy Konstytucji RP.
2. W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa przedmiotowa sytuacja ma miejsce w odniesieniu do ustawy budżetowej, które w swojej treści wyłącza wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r. sygn. K 2/25. Podnoszony przez Krajową Radę Sądownictwa zarzut wtórnej niekonstytucyjnego dotyczy powtórzenia w zaskarżonej ustawie budżetowej regulacji uznanych za sprzeczne z wzorcami konstytucyjnymi w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz niewykonania tego wyroku w ustawie budżetowej poprzez usunięcie środków finansowych przeznaczonych na ten cel.
3. Wtórna niekonstytucyjność nie stanowi błędu legislacyjnego, ale celową, zamierzoną negację wyroku Trybunału Konstytucyjnego w ramach polityki, w której władza wykonawcza odmawia wykonania czynności technicznej publikacji orzeczeń Trybunału i innych aktów w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, a władza ustawodawcza i wykonawcza (władza polityczna) kwestionuje uprawnienie Trybunału do orzekania i konstytucyjne uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa. Z tej przyczyny zaskarżona ustawa budżetowa jest sprzeczna z jednoznaczną normą wynikającą z treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, tj. z zasadą mocy ostatecznej i powszechnie obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
4. W uzasadnieniu wyroku z 6 marca 2025 r. sygn. akt U 16/24 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż wielokrotnie wypowiadał się, że jednym z zasadniczych elementów zasady państwa prawnego - art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP jest nakaz przestrzegania zasady poprawnej legislacji. W wydanym w pełnym składzie wyroku z 14 lipca 2010 r., sygn. Kp 9/09 (OTK ZU nr 6/A/2010, poz. 59), Trybunał wyodrębnił elementy, które są istotne dla oceny zgodności przepisu prawa z wymaganiami poprawnej legislacji. Oprócz wymienionych trzech fundamentalnych założeń „[Raźnym elementem zasady poprawnej legislacji jest także przestrzeganie wymogów spójności logicznej i aksjologicznej systemu prawnego. Z tego względu, «poprawność legislacyjna to także stanowienie przepisów prawa w sposób logiczny i konsekwentny, z poszanowaniem zasad ogólnosystemowych oraz z zachowaniem należytych aksjologicznych standardów. Niezgodne z tą zasadą byłoby więc wprowadzanie do obrotu prawnego przepisów (nawet jeśli celowość takich przepisów mogłaby się wydawać słuszna), które tworzą regulacje prawne niekonsekwentne i niedające się wytłumaczyć w zgodzie z innymi przepisami prawa. Celowość i ewentualna zasadność wprowadzania w życie danych regulacji prawnych nie może być wytłumaczeniem dla tworzenia prawa w sposób chaotyczny i przypadkowy. Dowolność i przypadkowość wprowadzanych w życie przepisów prawnych jest zatem złamaniem zasady poprawnej legisłacji, które stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji» (wyrok z 21 lutego 2006 r., sygn. K 1/05, OTKZU nr 2/A/2006, poz. 18; podobnie m.in. wyrok z 23 października 2007 r., sygn. P 28/07, OTKZU nr 9/A/2007, poz. 106). Kolejnym ważnym elementem zasady przyzwoitej legislacji jest wymóg przestrzegania zasad racjonalności. W świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału racjonałność stanowionego prawa musi zostać uznana za składową przyzwoitej legisłacji. 
Innymi słowy: legislacja nieracjonalna nie może być w demokratycznym państwie prawnym uznana za «przyzwoitą», choćby nawet spełniała wszelkie formalne kryteria poprawności, na przykład w zakresie formy aktu czy trybu jego uchwalenia i ogłoszenia (zob. wyrok z 17 maja 2005 r., sygn. P 6/04, OTKZU nr 5/A/2005, poz. 50)”.
5. Naruszenie zasad racjonalności, celowości stwierdzone w odniesieniu do zaskarżonych regulacji środków finansowych należnych Trybunałowi Konstytucyjnemu i Krajowej Radzie Sądownictwa ponawiającego wprowadzenie nieracjonalnych, niecelowych redukcji środków budżetowych wymienionych instytucji stwierdzone w wyroku z 6 maja 2025 r. sygn. K 2/25 zostało ponowione w ustawie budżetowej. Do przepisu powtarzającego wcześniejsze rozwiązanie normatywne odnosi w sposób oczywisty zarzut braku poszanowania zasad ogólnosystemowych-zasady wynikającej żart. 190ust. 1 Konstytucji.
6. Wykazana nieracjonalność zmian znajduje potwierdzenie również w uzasadnieniu przyjętych poprawek (Druk Sejmowy nr 2103 z 19 grudnia 2025 r.), w którym to uzasadnieniu stwierdzono, iż środki odebrane Krajowej Radzie Sądownictwa mają „na celu zwiększenie dotacji podmiotowej dla Polskiej Organizacji Turystycznej o 5 min zł (...) Środki ze zwiększonej dotacji zostaną przeznaczone na działania o charakterze wizerunkowym, których celem jest inspirowanie do odwiedzenia Polski”

4.
Naruszenie art. 216 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2, art. 221 i art. 95 ust. 2 w zw. z art. 2, art. 7 i art. 10 Konstytucji RP z uwagi na uchwalenie ustawy budżetowej z naruszeniem zasady jedności (zupełności) budżetu.

1. Krajowa Rada Sądownictwa odtwarzając wzorzec prawidłowego postępowania legislacyjnego względem ustawy budżetowej zauważa, iż zasada poprawnej legislacji stanowiąca część zasady demokratycznego państwa prawnej, wynikająca zatem z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP doznaje konkretyzacji w sytuacji procedowania ustawy budżetowej w art.216 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2, art. 221 i art. 95 ust. 2 Konstytucji.
2. Rada podziela zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2012 r. sygn. akt K 1/12, OTK-A 2012, nr 11, poz. 134., iż „art. 219 ust. 1 i 2 Konstytucji stanowi, że "Sejm uchwala budżet państwa (...) w formie ustawy budżetowej”, a ustawa określa "zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa, stopień jego szczegółowości oraz wymagania, którym powinien odpowiadać projekt ustawy budżetowej, a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej". Budżet państwa jest jego planem finansowym, szacunkowo określającym zestawienie wszystkich dochodów i wydatków państwa. Ustawa budżetowa składa się z części normatywnej i rachunkowej; w części dotyczącej wydatków określa ich nieprzekraczalne limity, a w części dotyczącej dochodów - określa jedynie prognozy.”
3. Powtarzając dalej za Trybunałem, „art. 216 i art. 220 Konstytucji, w powiązaniu z jej art. 1, nakazują uznać zachowanie równowagi budżetowej oraz właściwy stan finansów publicznych za wartości konstytucyjnie chronione (tak np. wyroki z: 4 grudnia 2000 r., sygn. K 9/00, OTK ZU nr 8/2000, poz. 294 i 27 lutego 2002 r., sygn. K 47/01, OTK ZU nr l/A/2002, poz. 6). 
Trybunał Konstytucyjny za wartość podlegającą ochronie uznał również przeciwdziałanie nadmiernemu zadłużeniu (wyrok z 4 maja 2004 r., sygn. K 40/02, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 
38) i podkreślał, że wszystkie te wartości w hierarchii dóbr konstytucyjnych sytuują się bardzo wysoko, bo od ich realizowania w życiu publicznym zależy zdolność państwa do działania i rozwiązywania jego różnorodnych problemów (taknp. orzeczenie z 30 listopada 1993 r., sygn. 
K 18/92, OTK w latach 1986-1995, t. IV, poz. 41 oraz wyroki z: 17 grudnia 1997 r., sygn. K 22/96, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 71 i 24 listopada 2009 r„ sygn. SK 36/07, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 151).”.

4. Trybunał Konstytucyjny analizując zaś art. 221 Konstytucji RP stwierdzał, iż „art 221. Konstytucji statuuje wyłączną kompetencję Rady Ministrów w zakresie inicjatywy ustawodawczej odnoszącej się do ustawy budżetowej i jej zmiany oraz ustaw o prowizorium budżetowym, o zaciąganiu długu publicznego i o udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo. Trybunał Konstytucyjny podkreślał już (wyrok z 9 listopada 2005 r., sygn. Kp 2/05, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 114) bardzo silną pozycję ustrojową Rady Ministrów w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej, wynikającą właśnie z postanowienia Konstytucji o wyłączności inicjatywy ustawodawczej w zakresie ustawy budżetowej, z ąrt 22fi ust 1 (zakaz zwiększania przez Sejm deficytu budżetowego w stosunku do przewidzianego w projekcie ustawy budżetowej) oraz z ąrt 219. ust 4 w związku z ąrt  146 ust 4 pięt 6 (wyłączność kompetencji Rady Ministrów w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej państwa oraz kierowania wykonaniem budżetu na podstawie ustawy budżetowej). Samo przedłożenie projektu ustawy budżetowej jest zarówno uprawnieniem Rady Ministrów, jak i jej obowiązkiem, a wyłączność tej kompetencji Rady Ministrów wynika z faktu, że to ona prowadzi gospodarkę finansową państwa i kieruje wykonaniem ustawy budżetowej, za co ponosi odpowiedzialność przed Sejmem (udzielającym, albo nie, absolutorium) ”.
5. W jednolitej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego znajduje tym samym potwierdzenie zasada jedności (zupełności) budżetu jako obejmującego wszystkie dochody i wydatki państwa. Zasada ta ma charakter procesowy, wymusza już na etapie projektu budżetu ujęcie w nim wszystkich dochodów i wydatków państwa - pominięcie wydatków, przesunięcie wydatków do funduszy parabudżetowych stanowi o niezupełności projektu ustawy budżetowej, a tym samym o naruszeniu art. 221 Konstytucji. Brak ten należy traktować jako nieusuwalny w dalszym etapie procesu legislacyjnego wobec wyłączności kompetencji Rady Ministrów w zakresie przedkładania projektu ustawy budżetowej i prowadzenia gospodarki finansowej państwa.
6. Uchwalenie przez Sejm dotkniętej brakiem, tj. nie obejmującej wszystkich dochodów i wydatków państwa ustawy budżetowej skutkuje zaś naruszeniem przepisu art. 216 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z przywołanym wzorcem Sejm jest obowiązany uchwalić ustawę budżetową zupełną zgodną z zasadą jedności budżetu. Podkreślić należy, iż art. 219 ust. 2 Konstytucji RP zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa, stopień jego szczegółowości oraz wymagania, którym powinien odpowiadać projekt ustawy budżetowej, a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej określa ustawa. Przepis ten zatem zawiera delegację do stanowienia ustawy wskazującej wymagania techniczne, konstrukcję ustawy budżetowej, nie daje jednakże ustawodawcy zwykłemu uprawnienia do pominięcia określonych kategorii wydatków i dochodów państwa w procesie uchwalenia budżetu. Rada Ministrów występując z inicjatywą ustawodawczą w zakresie budżetu (art. 221 Konstytucji RP), ustawodawca zwykły, uchwalając budżet (art. 219 ust. 1 Konstytucji RP) nie może się powoływać na regulację ustawy uchwalonej w wykonaniu delegacji określonej w art. 219 ust. 1 Konstytucji RR jako podstawy pominięcia określonych wydatków i dochodów państwa, a tym samym procedowania i uchwalenia budżetu niezupełnego, sprzecznego z zasadą jedności.
7. Naruszenie zasady jedności prowadzi do braku możliwości rzeczywistej kontroli wykonania budżetu przez Radę Ministrów, w tym kontroli poziomu zadłużenia państwa. Pozbawienie Sejmu możliwości realnej kontroli Rady Ministrów stanowi o sprzeczności uchwalonej ustawy budżetowej z art. 95 ust. 2 Konstytucji RP.
8. Rada zauważa, iż również w wystąpieniach Prezesa Najwyższej Izby Kontroli przedstawiających dokonane przez Najwyższą Izbę Kontroli oceny wykonania budżetów za poszczególne lata, formułowane były tożsame do linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego stanowiska, wskazujące na konieczność poszanowania zasady jedności budżetu. Prezes NIK w wystąpieniu na posiedzeniu plenarnym Sejmu przedstawiając analizę wykonania budżetu za 2024 r. stwierdził: „ zarówno wydatki jak i deficyt budżetu państwa, nie obejmowały wszystkich operacji wpływających na stan finansów państwa. Oznacza to, że gospodarka finansowa państwa w 2024 roku w dalszym ciągu prowadzona była w znacznej części poza budżetem państwa i z pominięciem rygorów właściwych dla tego budżetu, a nawet poza sektorem finansów publicznych. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia podejmowanie od 2020 roku, na dużą skalę, działań wpływających na obniżenie rangi budżetu państwa jako najważniejszego planu finansowego określonego w art. 219 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działania te naruszają podstawowe zasady budżetowe, w szczególności zasadę jedności, przejrzystości oraz jawności budżetu."
9. W Analizie wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2024 roku Najwyższa Izba Kontroli sygnalizowała zaś: „W 2024 r., tak jak w łatach poprzednich, znaczne środki na realizację zadań państwa były wydatkowane poza budżetem państwa. (...) znaczna część wydatków publicznych sfinansowana została z funduszy obsługiwanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego. W związku z tym Najwyższa Izba Kontroli podtrzymuje stanowisko prezentowane w analizach wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w latach 2022-2023, gdzie wskazano, że operacje dokonywane w podsektorze instytucji rządowych, mające wpływ na zmianę wysokości długu publicznego, powinny być, co do zasady, ujmowane w dochodach i wydatkach budżetu państwa. Wynik tego budżetu powinien przekładać się na zmianę wielkości długu publicznego, z uwzględnieniem autonomicznej pozycji samorządu terytorialnego i państwowych osób prawnych, których udział w długu publicznym jest jednak niewspółmiernie niższy od udziału Skarbu Państwa. Aktuałne pozostaje również stanowisko w sprawie dążenia do ujmowania w państwowym długu publicznym wszystkich znaczących zobowiązań jednostek sektora instytucji rządowych i samorządowych, co umożliwi dokonanie rzetelnej oceny stopnia zadłużenia państwa. ” (tom 1 s. 11). (...) istotna część wydatków podsektora instytucji rządowych wciąż była realizowana w funduszach, których plany finansowe nie są załączane do ustawy budżetowej, Najwyższa Izba Kontroli ponownie wskazuje, że budżet państwa jest publicznym planem finansowym obejmującym dochody i wydatki państwa oraz stanowi podstawę prowadzenia jego gospodarki finansowej. Centralna pozycja budżetu państwa w systemie finansów publicznych wynika z przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z konieczności sprawowania kontroli przez Parlament nad sposobem wydatkowania środków Skarbu Państwa. Ujmowanie dochodów i wydatków podsektora instytucji rządowych w budżecie państwa służy wzmocnieniu realizacji zasady jawności i przejrzystości przy wykorzystywaniu środków publicznych. ” (tom 2, s. 383).
10. Podobnie w wystąpieniu pokontrolnym 25 kwietnia 2025 r. NIK wskazywała, iż „od kilku 
lat krytycznie odnosi się do niezapewnienia jedności i zupełności budżetu państwa oraz prowadzenia rachunków budżetu państwa w sposób naruszający zasady jawności i przejrzystości finansów publicznych. NIK ocenia negatywnie określanie wielkości potrzeb pożyczkowych budżetu państwa. Na etapie ich planowania na 2024 r. nie ujawniono wszystkich nakładów na zadania państwa, zaniżając w ten sposób wielkość deficytu, nie uwzględniono ich zatem w potrzebach pożyczkowych. Narastające zjawisko finansowania zadań publicznych za pośrednictwem funduszy przepływowych obsługiwanych przez BGK pozwoliło na czasowe, zmniejszenie deficytu budżetu państwa, powiększając zadłużenie, gdyż fundusze te, nie posiadając własnych wpływów, będą prawdopodobnie w przyszłości finansowane z budżetu państwa. ” (WYSTĄPIENIE POKONTROLNE - P/25/001 Wykonanie budżetu państwa w 2024 w częściach 79 - Obsługa długu Skarbu Państwa, 97 - Przychody i rozchody związane z finansowaniem zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i 98 - Przychody i rozchody związane z finansowaniem potrzeb pożyczkowych budżetu państwa).
11. Przedstawione stanowisko Najwyższej Izby Kontroli znajduje również potwierdzenie w wypowiedziach przedstawicieli doktryny. „(...) na dany rok mogą być uchwalone tylko jeden budżet i jedna ustawa budżetowa. Inaczej mówiąc: inne publiczne plany finansowe nie mogą być konkurencyjne względem ustawy budżetowej, gdyż tylko ona stanowi podstawę gospodarki państwa. Od strony czysto legislacyjnej oznacza to także, iż tylko ustawa budżetowa jest przeznaczona do planowania dochodów i wydatków państwa, a zarazem - że taka treść określa odrębność i tożsamość ustawy budżetowej w relacji z innymi ustawami (T. Dębowska- Romanowska w Konstytucja RP. Komentarz, red. Safjan M., Bosek L., 2016).
Zdaniem powyższej autorki „(...) muszą być zachowane odpowiednie warunki:
1) by dochody i wydatki wszystkich władz i organów państwa w zakresie sprawowania imperium były objęte budżetem państwa, bezwzględnie finansowane metodą brutto za pomocą struktur państwowych jednostek budżetowych, (...);
2) by inne państwowe jednostki organizacyjne, a nawet państwowe osoby prawne tworzone dla wykonywania określonych konstytucyjnie i ustawowo zadań publicznych działały na podstawie planów finansowych objętych ustawą budżetową. (...) W przeciwnym razie pojęcie dochodów i wydatków państwa zawartych w ustawie budżetowej straciłoby znaczenie;
3) by przesłanki nadawania wyodrębnionym strukturom państwa, wykonującym inne zadania publiczne niż sprawowanie imperium, osobowości prawnej jako osobom prawa publicznego były jednoznacznie przesądzone, podobnie jak ich status w zakresie zarządzania środkami finansowymi - w rozumieniu art 216 ust. 1 Konstytucji RP.
Pominięcie w ustawie budżetowej planów finansowych państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne o znaczeniu podstawowym dla oceny wykonywania przez państwo swoich konstytucyjnych i ustawowych funkcji albo nadanie tym planom informacyjnego, niewiążącego znaczenia prowadzi wprost do naruszenia art. 219 ust. 3 Konstytucji RP. (tamże)”
12. Naruszenie zasad poprawnej legislacji art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w toku procesu legislacyjnego dotyczącego ustawy budżetowej zawiera się tym samym w przedłożeniu niezupełnego projektu ustawy budżetowej, z pominięciem części wydatków i dochodów5
państwowych jednostek organizacyjnych, w tym wydatków Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego, procedowaniu i uchwaleniu dotkniętej wadą ustawy przez Sejm.
13. Fakt niezupełności, a przez to naruszenia zasady jedności, budżetu na 2026 r. jest powszechnie krytykowany w badania naukowych prowadzonych przez ekonomistów, w kolejnych publikacjach Instytutu Finansów Publicznych, Instytutu Odpowiedzialnych Finansów, czy też w opiniach do projektu ustawy budżetowej Rady Polityki Pieniężnej. „W przypadku finansów publicznych, mechanizmy omijania ustawy budżetowej nadal są aktywne, a dług publiczny zaciągany przez fundusze przy BGK rośnie. To oznacza sankcjonowanie wadliwych konstytucyjnie mechanizmów w obszarze finansów publicznych. O ile zrozumiale jest, że z dnia na dzień nie da się włączyć „starego” wypchniętego poza nawias długu, to kompletnie niezrozumiałe jest zaciąganie nowego długu w tych funduszach i rozwijanie „ równoległego budżetu ” w BGK czy brak propozycji rozwiązania tego problemu. ” (Zagrożenia nadmiernego długu publicznego. Edycja 2025, IFP, s. 50). Fundusze zarządzane przez BGK i szereg innych planów finansowych jednostek państwowych nie zostały włączone do ustawy budżetowej.
14. W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa uchwalona ustawa budżetowa, pomijająca kolejny raz w swojej treści plany finansowej państwowych jednostek organizacyjnych, w tym fundusze przepływowe obsługiwane przez BGK jest sprzeczna z zasadą jedności budżetu, nie obejmuje bowiem wszystkich dochodów i wydatków państwa. Niezupełność ta wystąpiła już na etapie przedłożenia projektu ustawy budżetowej przez Radę Ministrów. Z punktu widzenia wartości konstytucyjnych chronionych przez Krajową Radę Sądownictwa tj. niezależności sądów i niezawisłości sędziów wada ta została pogłębiona w toku prac legislacyjnych, w wyniku przyjęcia poprawki złożonej w Senacie dotyczącej autonomicznych budżetów Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego. W efekcie w budżecie pominięto wydatki Krajowej Rady Sądownictwa i Trybunału Konstytucyjnego, których realizacja w roku budżetowym 2025 jest bezwzględnie wymagana zgodnie z zasadą jedności budżetu, w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2025 r. sygn. akt K 2/25.

IV
Wzorce kontroli w odniesieniu do art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa

1.
Naruszenie art. 2 Konstytucji w aspekcie zasady demokratycznego państwa prawnego, nadmiernej ingerencji oraz dostatecznej określoności

1. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie TK z przytoczonego przepisu rekonstruuje się zasady drugiego i trzeciego stopnia, które nie znajdują literalnego odzwierciedlenia w tekście Konstytucji (zob. wyrok TK z 31 stycznia 2005 r., sygn. P 9/04, OTK ZU nr l/A/2005, poz. 9). Klauzula art. 2 Konstytucji ma charakter wielopiętrowy, a na jej treść składa się szereg zasad, które expressis verbis nie zostały ujęte w Konstytucji, ale wynikają z istoty i aksjologii demokratycznego państwa prawnego (zob. wyrok TK z 4 stycznia 2000 r„ sygn. K 18/99, OTK ZU nr 1/2000, poz. 1).
2. W myśl art. 216 ust.l Konstytucji środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie. Zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa, stopień jego szczegółowości oraz wymagania, którym powinien odpowiadać projekt ustawy budżetowej, a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej określa ustawa (art. 219 ust.2 Konstytucji). Oznacza to, że o budżecie państwa (art. 219 ust.l Konstytucji) oraz poprzedzającym go projekcie budżetu państwa (art. 222 w zw. z art. 221 Konstytucji) możemy mówić tylko wtedy gdy jest zupełny, obejmuje w całości finanse państwa, spełniając kryterium jawności, przejrzystości i transparentności.
3. Jak trafnie wskazuje B. Banaszak (...) demokratyczne państwo prawne to państwo, w którym istnieją i funkcjonują wzajemnie ze sobą powiązane: 1) suwerenność narodu - podstawa demokratycznej legitymizacji władzy państwowej i demokratycznego systemu tworzenia prawa oraz instytucji określających odpowiedzialność organów państwowych; 2) wolność i równość wobec prawa (...) 3) konstytucja jako zasadniczy porządek prawny i najwyższa rangą norma prawna w państwie, stanowiąca podstawę całego systemu prawa; 4) prawo jako podstawa i granica wszystkich działań państwa, tj. związanie ustawodawcy normami konstytucyjnymi, a władzy wykonawczej i sądowniczej - ustawą (...) 5) podział władz jako przyporządkowanie funkcji państwowych i wzajemna kontrola władz (B. Banaszak, komentarz do art. 2, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C. H. Beck 2012, teza 2). W piśmiennictwie wskazuje się także, że z rzeczonego przepisu wynika m. in. zasada demokratyzmu, która wymaga oparcia na rygorach demokracji całego procesu tworzenia, interpretowania i stosowania prawa (zob. W. Sokolewicz, komentarz do art. 2, [w:] Konstytucja. Komentarz. Tom V, [red.] L. Garlicki, s. 11).
4. Uchwalenie przez Sejm budżetu państwa, który nie spełnia minimalnych standardów i kryteriów ustawy budżetowej narusza wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego w aspekcie zasady praworządności, oznaczającej zgodne z prawem funkcjonowanie państwa, z respektem dla wszelkich procedur stanowienia prawa, w tym także rokrocznego uchwalania budżetu państwa na rok budżetowy w formie ustawy budżetowej spełniającej kryteria jawności, przejrzystości i zupełności (art. 219 ust.l i 2 Konstytucji). Zasada ta zakłada podejmowanie przez organy państwowe rozstrzygnięć i uchwalanie aktów prawnych w trybie określonym przez prawo np. normy proceduralne dotyczące trybu ustawodawczego (B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012, s. 43-44).
5. Krajowa Rada Sądownictwa wskazuje naruszenie wzorca wynikającego z treści art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego także w aspekcie naruszenia zakazu nadmiernej ingerencji, jak też naruszenia zasady określoności prawa. Okoliczność nie zachowania procedury uchwalenia budżetu od momentu wniesienia projektu ustawy poprzez procedowanie nad projektem, który nie obejmuje w całości finansów państwa i nie spełnia wszystkich kryteriów wymaganych dla ustawy budżetowej narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę dostatecznej określoności.
6. Wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada zakazu nadmiernej ingerencji, określana też jako zasada proporcjonalności, ma na celu nie tylko ochronę konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw jednostek, lecz także obejmuje ona relację między władzami publicznymi, (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 25 maja 1998 r., sygn. U 19/97, OTK ZU nr 4/1998, poz. 47;4 maja 2004 r., sygn. K 40/02, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 38).
7. Uchwalenie ustawy budżetowej, w której w sposób drastyczny dokonuje się ograniczenia środków finansowych na funkcjonowanie sądów, Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa; pozbawiając wymienione organy środków poniżej kwot zaproponowanych w projekcie budżetu stanowi nadmierną ingerencję władzy ustawodawczej.

2.
Zarzut naruszenia art.10 Konstytucji

1. Wyrażona w art. 10 Konstytucji RP zasada trójpodziału i równoważenia się władz stanowi fundament ustroju RP, zakotwiczonego w podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej; w szczególności jest gwarantem wstrzemięźliwości oddziaływania władzy ustawodawczej na władzę sądowniczą. Zasada ta była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Trybunału, również w kontekście pozycji władzy sądowniczej (zob. poz. 41; 18 lutego 2004 r., sygn. K 12/03, OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 8; 15 stycznia 2009 r., sygn. K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3).
2. Zasada odrębności i niezależności władzy sądowniczej, wynikająca z art. 173 Konstytucji RP, nie znosi statuowanej w art. 10 Konstytucji RP podstawowej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej podziału i równowagi władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, ani też w żadnym stopniu jej nie modyfikuje. Rozdzielone władze nie są niezależnymi od siebie elementami ustroju Państwa; stanowią w istocie rzeczy jedną konstrukcję, w ramach której obowiązane są współdziałać w celu zapewnienia rzetelności i sprawności instytucji publicznych (zasada współdziałania określona w preambule do Konstytucji).
3. Krajowa Rada Sądownictwa akceptuje przyjęte w orzecznictwie Trybunału rozumienie podziału władz w ten sposób, że każdej z trzech władz powinny przypadać kompetencje materialnie odpowiadające ich istocie, a co więcej - każda z trzech władz powinna zachowywać pewne minimum wyłączności kompetencyjnej, stanowiącej o zachowaniu tej istoty; formuła zaś "równoważenie się" władz oznacza oddziaływanie władz na siebie i wzajemne uzupełnianie ich funkcji. W konsekwencji każda z władz powinna dysponować takimi instrumentami, które pozwalają jej hamować działania władz pozostałych (formuła checks and balances) (zob. wyrok z 18 lutego 2004 r., sygn. K 12/03). Korelatem równoważenia się władz jest wymóg ich współdziałania, o którym mowa w preambule do Konstytucji - poszczególne władze są zobowiązane do współpracy w celu zapewnienia rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych (TK w wyroku z 14 października 2015 r., sygn. Kp 1/15, OTK-A 2015, nr 9, poz. 147).
4. Rada w pełni podziela zapatrywania Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 11.08.2016 r.(K 39/16, OTK-A 2016, nr 71), w którym wskazano, że istotą zasady wyrażonej w art. 10 ust. 1 Konstytucji jest zarówno funkcjonalny podział władzy, jak i stan równoważenia się władz, w celu gwarantowania poszanowania kompetencji każdej z nich i stworzenia podstaw do stabilnego działania mechanizmów demokratycznego państwa prawa (por. wyroki TK: z 15 stycznia 2009 r., sygn. K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3 oraz 7 listopada 2013 r„ sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121). (...).
5. Art. 10 Konstytucji stoi na przeszkodzie koncentracji funkcji władzy w jednym organie (wyrok TK z 24 lutego 2010 r., sygn. K 6/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 15), z drugiej zaś - przewidując dualizm organizacyjny w obrębie władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej - zapobiega monopolizacji władzy przez jeden z organów. W szczególności Parlament nie ma pozycji nadrzędnej nad innymi organami, z wyjątkiem ściśle określonych wypadków, nie ma także pozycji monopolistycznej w systemie organów państwa (wyrok TK z 22 września 2006 r., sygn. U 4/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 109). (...) Konstytucja nie ogranicza się do statycznego wyrażenia zasady podziału władzy, polegającego na zaliczeniu organów państwa do poszczególnych władz i na deklarowaniu ich odrębności, ale ujmuje stosunki między władzami w sposób dynamiczny, co wyraża się w formule ich równoważenia się (w kontekście pozycji władzy sądowniczej zob. wyroki TK z: 14 kwietnia 1999 r., sygn. K 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41; 9 listopada 2005 r„ sygn. Kp 2/05; 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 81; 29 listopada 2005 r. w sprawie P 16/04; 15 stycznia 2009 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119; 27 marca 2013 r„ sygn. K 27/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 29; 7 listopada 2013 r„ sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121; 14 października 2015 r., sygn. Kp 1/15). (...) Równoważenie ujawnia się w sferze stosowania prawa i oznacza, że „żadna z władz nie może być całkowicie odseparowana od pozostałych" (wyrok z 15.1.2009 r„ K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3).
6. Powtarzając za Trybunałem: „istotą zasady wyrażonej w art. 10 ust. 1 Konstytucji jest zarówno funkcjonalny podział władzy, jak i stan równoważenia się władz, w celu gwarantowania poszanowania kompetencji każdej z nich i stworzenia podstaw do stabilnego działania mechanizmów demokratycznego państwa prawa (por. wyroki TK: z 15 stycznia 2009 r„ sygn. K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3 oraz 7 listopada 2013 r„ sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121). (...) Art. 10 Konstytucji stoi na przeszkodzie koncentracji funkcji władzy w jednym organie (wyrok TK z 24 lutego 2010 r., sygn. K 6/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 15), z drugiej zaś - przewidując dualizm organizacyjny w obrębie władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej - zapobiega monopolizacji władzy przez jeden z organów.
7. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że „Parlament nie ma pozycji nadrzędnej nad innymi organami, z wyjątkiem ściśle określonych wypadków, nie ma także pozycji monopolistycznej w systemie organów państwa" (wyrok TK z 22 września 2006 r., sygn. U 4/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 109). ( ... ) Konstytucja nie ogranicza się do statycznego wyrażenia zasady podziału władzy, polegającego na zaliczeniu organów państwa do poszczególnych władz i na deklarowaniu ich odrębności, ale ujmuje stosunki między władzami w sposób dynamiczny, co wyraża się w formule ich równoważenia się (w kontekście pozycji władzy sądowniczej zob. wyroki TK z: 14 kwietnia 1999 r., sygn. K 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41; 9 listopada 2005 r„ sygn. Kp 2/05; 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 81; 29 listopada 2005 r. w sprawie P 16/04; 15 stycznia 2009 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119; 27 marca 2013 r., sygn. K 27/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 29; 7 listopada 2013 r„ sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121; 14 października 2015 r., sygn. Kp 1/15). ( ... ) Równoważenie ujawnia się w sferze stosowania prawa i oznacza, że „żadna z władz nie może być całkowicie odseparowana od pozostałych" (wyrok z 15.1.2009 r„ K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3).
8. Rada zwraca uwagę, że realizowanie zadań przypisanych sądom (sądom powszechnym, Sądowi Najwyższemu, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódzkim sądom administracyjnym oraz sądom wojskowym) oraz Trybunałowi Konstytucyjnemu i Krajowej Radzie Sądownictwa nie jest możliwe bez zabezpieczenia materialnych środków na ich realizację w postaci budżetu; w sytuacji gdy procedura uchwalenia budżetu państwa nie odbywa się zgodnie z wymogami i poziom tego budżetu w zakresie obejmującym sądy jest nieadekwatny do realnych potrzeb nie jest możliwe uczynienie zadość obywatelom ich prawa do Sądu w rozumieniu art.45 Konstytucji.
9. Krajowa Rada Sądownictwa podkreśla, że art. 1 ust. 2 ww. ustawy w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa jest niezgodny z art. 10 Konstytucji RP. 
Zmniejszenie w zaskarżonej ustawie limitu wydatków Krajowej Rady Sądownictwa do kwoty 26 748 tys. zł czyli o 6 928 tys. zł czyni niemożliwym wywiązywanie się przez Krajową Radę Sądownictwa z określonego w art. 186 Konstytucji RP zadania stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, wyrażającego się w szczególności koniecznością realizacji obowiązków, których egzemplifikację zawiera art. 3 ustawy o KRS, co prowadzi do naruszenia art. 10 Konstytucji RP.
10. Brak właściwego, adekwatnego do realnych potrzeb Krajowej Rady Sądownictwa zapewnienia przez władzę ustawodawczą środków finansowych prowadzi do zachwiania zasady równoważenia się władz i niemożności wykonywania obowiązków przez konstytucyjny organ Państwa.
11. Wyrażona w art. 10 Konstytucji RP zasada trójpodziału i równoważenia się władz stanowi fundament ustroju RP, zakotwiczonego w podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej; w szczególności jest gwarantem wstrzemięźliwości oddziaływania władzy ustawodawczej na władzę sądowniczą. Zasada ta była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Trybunału, również w kontekście pozycji władzy sądowniczej (zob. poz. 41; 18 lutego 2004 r., sygn. K 12/03, OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 8; 15 stycznia 2009 r., sygn. K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3 oraz orzecznictwo przytoczone poniżej).
12. Zasada odrębności i niezależności władzy sądowniczej, wynikająca z art. 173 Konstytucji RP, nie znosi statuowanej w art. 10 Konstytucji RP podstawowej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej podziału i równowagi władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, ani też w żadnym stopniu jej nie modyfikuje. Rozdzielone władze nie są niezależnymi od siebie elementami ustroju Państwa; stanowią w istocie rzeczy jedną konstrukcję, w ramach której obowiązane są współdziałać w celu zapewnienia rzetelności i sprawności instytucji publicznych (zasada współdziałania określona w preambule do Konstytucji).
13. Krajowa Rada Sądownictwa akceptuje przyjęte w orzecznictwie Trybunału rozumienie podziału władz w ten sposób, że każdej z trzech władz powinny przypadać kompetencje materialnie odpowiadające ich istocie, a co więcej - każda z trzech władz powinna zachowywać pewne minimum wyłączności kompetencyjnej, stanowiącej o zachowaniu tej istoty; formuła zaś „równoważenie się” władz oznacza oddziaływanie władz na siebie i wzajemne uzupełnianie ich funkcji. W konsekwencji każda z władz powinna dysponować takimi instrumentami, które pozwalają jej hamować działania władz pozostałych (formuła checks and balances, zob. wyrok z 18 lutego 2004 r., sygn. K 12/03). Korelatem równoważenia się władz jest wymóg ich współdziałania, o którym mowa w preambule do Konstytucji - poszczególne władze są zobowiązane do współpracy w celu zapewnienia rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych (TK w wyroku z 14 października 2015 r., sygn. Kp 1/15, OTK-A 2015, nr 9, poz. 147).
14. Rada w pełni podziela zapatrywania Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 11.08.2016 r.(K 39/16, OTK-A 2016, nr 71), w którym wskazano, że istotą zasady wyrażonej w art. 10 ust. 1 Konstytucji jest zarówno funkcjonalny podział władzy, jak i stan równoważenia się władz, w celu gwarantowania poszanowania kompetencji każdej z nich i stworzenia podstaw do stabilnego działania mechanizmów demokratycznego państwa prawa (por. wyroki TK: z 15 stycznia 2009 r., sygn. K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3 oraz 7 listopada 2013 r., sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121).
15. Art. 10 Konstytucji stoi na przeszkodzie koncentracji funkcji władzy w jednym organie (wyrok TK z 24 lutego 2010 r., sygn. K 6/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 15), z drugiej zaś - przewidując dualizm organizacyjny w obrębie władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej - zapobiega monopolizacji władzy przez jeden z organów. W szczególności Parlament nie ma pozycji nadrzędnej nad innymi organami, z wyjątkiem ściśle określonych wypadków, nie ma także pozycji monopolistycznej w systemie organów państwa (wyrok TK z 22 września 2006 r., sygn. U 4/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 109). (...) Konstytucja nie ogranicza się do statycznego wyrażenia zasady podziału władzy, polegającego na zaliczeniu organów państwa do poszczególnych władz i na deklarowaniu ich odrębności, ale ujmuje stosunki między władzami w sposób dynamiczny, co wyraża się w formule ich równoważenia się (w kontekście pozycji władzy sądowniczej zob. wyroki TK z: 14 kwietnia 1999 r., sygn. K 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41; 9 listopada 2005 r., sygn. Kp 2/05; 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 81; 29 listopada 2005 r. w sprawie P 16/04; 15 stycznia 2009 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119; 27 marca 2013 r., sygn. 
K 27/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 29; 7 listopada 2013 r., sygn. K 31/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 121; 14 października 2015 r., sygn. Kp 1/15). (...) Równoważenie ujawnia się w sferze stosowania prawa i oznacza, że „żadna z władz nie może być całkowicie odseparowana od pozostałych” (wyrok z 15.1.2009 r., K 45/07, OTK ZU nr l/A/2009, poz. 3).
16. Krajowa Rada Sądownictwa stwierdza, że zmniejszenie w sposób zasadniczy i jaskrawy środków budżetowych konstytucyjnemu organowi Państwa, służących realizacji zadań polegających w szczególności na procedurze związanej z przedstawieniem Prezydentowi RP kandydatów do pełnienia urzędu sędziowskiego na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, sędziów w sądach powszechnych, wojewódzkich sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz na stanowiskach asesorów sądowych w sądach rejonowych i sądach administracyjnych nie mieści się w mechanizmie równoważenia się władz i stanowi oczywisty i niedopuszczalny wpływ władzy ustawodawczej na możność realizacji podstawowych funkcji Krajowej Rady Sądownictwa.
17. Ograniczenie zaplanowanych środków z kwoty 12 638 tyś. zł do kwoty 5 710 tys. zł prowadzić będzie do uniemożliwienia wykonywania przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnych zadań poprzez ograniczenie możliwości realizacji przez ten organ wydatków prawnie zdeterminowanych (tzw. wydatków sztywnych), do których należą diety członków Rady, wypłacane na podstawie art. 26 pkt 1 ustawy o KRS . Liczba procedowanych przed Krajową Radą Sądownictwa postępowań oraz wykonywanie innych powierzonych jej zadań (w tym wynikających z art. 179 i art. 186 Konstytucji) determinują konieczność zabezpieczenia środków finansowych na wykonywanie konstytucyjnych i ustawowych obowiązków.
18. Przedstawione informacje uzasadniają twierdzenie, że zmniejszony w toku postępowania legislacyjnego limit wydatków zaplanowanych w części budżetowej 52. Krajowa Rada Sądownictwa nie jest wystarczający dla funkcjonowania tego organu oraz realizacji powierzonych mu konstytucyjnie funkcji. Zadania te obejmują nie tylko postępowania związane z powoływaniem sędziów, przekształceniami stanowisk, mianowaniem aplikantów oraz przenoszeniem sędziów w stan spoczynku, ale także inne ustawowe obowiązki Rady, takie jak opiniowanie aktów prawnych, rozpoznawanie odwołań od zmiany podziału czynności sędziów i asesorów sądowych, czy analiza wniosków o dalsze zajmowanie stanowiska sędziego.

V
Wzorce kontroli w odniesieniu do art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny

1. Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa zasada podziału i równowagi władz wynikająca z art. 10 Konstytucji RP jest adekwatnym wzorcem kontroli art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucji. Rada w zakresie podniesionego zarzutu w całości podziela zapatrywania Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 11 sierpnia 2016 r., K 39/16, OTK-A 2016, nr 71.
2. Zaskarżone przepisy jednoznacznie dotyczą niezawisłości sędziów, której gwarancją o charakterze materialnym jest zasada zapewnienia sędziom Trybunału Konstytucyjnego wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków (art. 195 ust. 2 Konstytucji RP). Ingerencja w zasadę niezawisłości we wskazanym zakresie dla przyjęcia, iż jest zgodna ze wzorcem art. 10 Konstytucji RP zachowuje zasadę równowagi i podziału władz przy uwzględnieniu zasady odrębności i niezależności Trybunału wynikającej z art. 173 Konstytucji RP musi być wyjątkowa (incydentalna), uzasadniona merytorycznie i musi stanowić wynik współdziałania w tym zakresie władzy ustawodawczej z władzą 
sądowniczą.
3. Ingerencja w materialną gwarancję zasady niezawisłości nie ma również charakteru incydentalnego, wyjątkowego. Jest to bowiem element konsekwentnego działania władzy wykonawczej i ustawodawczej, wpisującego się w negację statusu konstytucyjnego Trybunału i zasiadających w nim sędziów. Przyjmuje także postać odmowy publikacji orzeczeń Trybunału. Nie sposób przyjmować tym samym wyjątkowości, incydentalności odstępstwa od mechanizmu ustalania budżetu Trybunału; „odstępstwo” stanowi w rzeczywistości utrwalającą się praktykę, która ma na celu trwałe uniemożliwienie działalności Trybunału - w tym przede wszystkim jego działalności orzeczniczej w trybie art. 188 i 189 Konstytucji RP.
4. Ostatnim elementem rekonstrukcji wzorca konstytucyjnego, jest brak spełnienia wymogu uzasadnienia merytorycznego wprowadzonych przepisów. Przedmiotowy obowiązek nie został spełniony nawet w minimalnym zakresie albowiem brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia 
omawianych zmian.
5. Podsumowując, kryteria oceny wskazane przez Trybunał Konstytucyjny, incydentalność naruszenia, przyjęcie zmian w wyniku współdziałania przedstawicieli władzy ustawodawczej, sądowniczej i wykonawczej, merytoryczne (prawdziwe - polityczne) uzasadnienie zmian pozwalają na stwierdzenie, iż wzorzec konstytucyjny współdziałania władz i odrębności sądownictwa (art. 10 Konstytucji RP) nie został wypełniony poprzez uchwalenie zaskarżonych przepisów ustawy budżetowej w części dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego.
6. Wzorcem kontroli, który Krajowa Rada Sądownictwa wskazuje jako podstawowy wzorzec jest art. 195 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten nie ustanawia prawa podmiotowego sędziów Trybunału do określonego wynagradzania, stanowi jednakże materialną gwarancję niezawisłości sędziego, służy tym samym urzeczywistnieniu realizacji konstytucyjnych kompetencji Trybunału, które nie mogą być wypełniane bez zapewnienia minimalnego standardu niezawisłości. Na standard niezawisłości w rozumieniu gwarancji zewnętrznych, stanowionych prawem, składa się zgodnie z przywołanym przepisem m.in. gwarancja materialna w postaci wynagrodzenia sędziego, odpowiadającego godności pełnionego urzędu i zakresowi obowiązków.
7. Prawodawca konstytucyjny wprost zakreślił tę gwarancję w art. 195 ust. 2, stanowiąc tym samym obowiązek Państwa - władz wykonawczej i ustawodawczej, polegający na zapewnieniu sędziom odpowiedniego wynagrodzenia, w celu stworzenia im właściwych warunków funkcjonowania i niezależności od tych dwóch władz. Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z 6 maja 2025 r., K 2/25, że ,,[z]asada niezależności Trybunału Konstytucyjnego (art. 173 Konstytucji) jest ściśle powiązana z zasadą niezawisłości sędziów Trybunału (art. 195 ust. 1 Konstytucji). Zasady te wykluczają wszelkie formy wywierania wpływu na orzecznictwo Trybunału przez inne organy władzy publicznej (por. wyrok TK z 14 kwietnia 1999 r., sygn. K 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41 oraz wyroki TK o sygn. K 34/15 i K 35/15). Władza ustawodawcza i wy-konawcza nie mogą bowiem wkraczać w dziedziny, w których sędziowie są niezawiśli (zob. wyrok TK o sygn. K 35/15; zob. też wyroki TK z: 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 81 i 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119)”. Konstytucyjna zasada, że sędziowie TK (art. 195 ust. 1 Konstytucji), którzy podlegają tylko Konstytucji” „stanowi wyłączne źródło niezawisłości sędziego polskiego sądu konstytucyjnego, a jego konstrukcja legislacyjna i treść normatywna są zbliżone do art. 178 ust. 1 Konstytucji, który jest konstytucyjną gwarancją niezawisłości sędziów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Ponadto, zgodnie z art. 195 ust. 2 Konstytucji, sędziom Trybunału Konstytucyjnego zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. W doktrynie prawa konstytucyjnego uznaje się, że kwestię wynagradzania sędziów należy postrzegać jako mającą wpływ nie tylko na ich niezawisłość zarówno w aspekcie uwolnienia ich od nacisków natury materialnej ze strony legislatywy lub egzekutywy, lecz także pełniącą rolę zabezpieczenia ich przed pokusami korupcyjnymi. Wspomniany przepis, podobnie jak norma wynikająca z art. 178 ust. 2, jest zatem szczególną gwarancją wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, a to z kolei ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania” (wyrok TK z 6 maja 2025 r., K 2/25).
8. Realizacja obowiązku zapewnienia sędziom odpowiedniego wynagrodzenia, w celu stworzenia im właściwych warunków funkcjonowania i niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej następuje w polskim systemie prawnym w ustawie budżetowej. Z tego względu celowe, w drodze poprawki w procesie legislacyjnym, pominięcie finansowania wynagrodzeń sędziów Trybunału Konstytucyjnego stanowi o bezpośrednim, rażącym naruszeniu przepisu art 195 ust. 2 Konstytucji RP przez zaskarżony przepis ustawy budżetowej.
9. Przejście w ustawie budżetowej do systemu arbitralnego (politycznego) kształtowania wynagrodzeń sędziów Trybunału, a w praktyce odebranie tych wynagrodzeń stanowi jednocześnie naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z przytoczoną zasadą, ustawodawca nie powinien nagle wycofywać się ustalonych reguł postępowania (tak np. orzeczenie Trybunału o sygn. K 25/95 i wyrok z 26 stycznia 2010 r., sygn. K 9/08, OTK ZU nr l/A/2010, poz. 4). Ustawodawca tym bardziej nie powinien zmieniać porządku konstytucyjnego, dążąc do wygaszenia działalności Trybunału Konstytucyjnego.
10. Krajowa Rada Sądownictwa nie znajduje chronionych wartości konstytucyjnych, który konieczność zachowania wymusza odstąpienie od zobiektywizowanego systemu kształtowania wynagrodzeń sędziów Trybunału i w praktyce odebrania środków Trybunałowi należnych z budżetu Państwa na wypłatę tych wynagrodzeń. Jednocześnie należy zauważyć, iż z racji gwarancyjnego charakteru przepisu art. 195 ust. 2 Konstytucji RP to na ustawodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia naruszenia przepisu o charakterze gwarancyjnym, przedstawienia skutków naruszenia dla realizacji zasady niezawisłości, a w konsekwencji zagrożenia realizacji przez Trybunał Konstytucyjny jego kompetencji. Ustawodawca nie sprostał temu zadaniu, nie uzasadnił stanowiska.

VI
Konkluzja

W świetle wszystkich powyższych argumentów, Krajowa Rada Sądownictwa wnosi o stwierdzenie, że zaskarżona ustawa budżetowa na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) jest w całości niezgodna z przywołanymi wzorcami konstytucyjnymi, w konsekwencji Rada wnosi o usunięcie zaskarżonego aktu prawnego z polskiego systemu prawa.

Kompletna wersja elektroniczna powyższego dokumentu jest dostępna w formacie PDF