Uchwała nr 579/2026 Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie odbudowy zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości oraz umocnienia niezależności sądów i niezawisłości sędziów

UCHWAŁA NR 579/2026 
KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA
z dnia 11 czerwca 2026 r.
w sprawie odbudowy zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości oraz umocnienia niezależności sądów i niezawisłości sędziów

Krajowa Rada Sądownictwa uznaje przynależność Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, będącej wspólnotą prawa i wartości, za historyczne osiągnięcie, na które pracowało z poświęceniem wiele pokoleń naszego Narodu. Od 2004 roku sądy polskie stały się również sądami europejskimi a sędziowie polscy - sędziami europejskimi, co stanowi ważną gwarancję ochrony praw obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
Krajowa Rada Sądownictwa stwierdza, że w latach 2018-2026 Rada wyłoniona na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) nie tworzyła reprezentacji środowiska sędziowskiego, a sposób jej powołania doprowadził do jej upolitycznienia. 
Przez ostatnie osiem lat skład Krajowej Rady Sądownictwa nie odpowiadał przepisom Konstytucji, a upolityczniony sposób jej wyłaniania skutkował jej wadliwym działaniem. 
Obecnie konieczne jest przywrócenie konstytucyjnej roli tego organu.
Wykonując zadanie stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, o którym mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Rada uznaje za konieczne przyjęcie programu działań służących zapewnieniu obywatelom gwarantowanego przez Konstytucję i prawo europejskie prawa do sądu, odbudowie autorytetu wymiaru sprawiedliwości i Krajowej Rady Sądownictwa oraz przywróceniu zaufania do sądów i sędziów. Wymaga to nie tylko zmian ustawodawczych, ale także zasadniczej zmiany praktyki funkcjonowania tego organu.

W związku z powyższym Krajowa Rada Sądownictwa uchwala, co następuje:
1. Zasady ustrojowe
Niezależność sądów oraz niezawisłość sędziów stanowią fundament demokratycznego państwa prawa.
Celem Krajowej Rady Sądownictwa jest pełna realizacja przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jako podstawy funkcjonowania władzy sądowniczej, w duchu poszanowania:
- zasady trójpodziału władzy, 
- prawa obywateli do sądu, 
- standardów wynikających z prawa Unii Europejskiej i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
- transparentności życia publicznego.
2. Odbudowa zaufania społecznego
Rada uznaje za swój priorytet odbudowę społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości i samej Rady. W tym celu Rada zobowiązuje się do: 
- prowadzenia jawnych i transparentnych postępowań, 
- zapewnienia przejrzystych kryteriów oceny kandydatów na urząd sędziego określonych w Regulaminie Krajowej Rady Sądownictwa, 
- organizowania regularnych konsultacji ze środowiskami prawniczymi oraz organizacjami obywatelskimi.
3. Sprawność postępowań sądowych
Rada uznaje przewlekłość postępowań za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla prawa do sądu i zaufania do Państwa. Rada będzie wspierać inicjatywy zmierzające do: 
- cyfryzacji postępowań, 
- uproszczenia procedur, 
- rozwoju mediacji i alternatywnych metod rozwiązywania sporów, 
- ograniczenia kognicji sądów w tych wypadkach, gdy nie wymaga tego prawo do sądu, 
- poprawy organizacji pracy sądów, 
- określenia obsady etatowej sądów stosownie do stopnia obciążenia poszczególnych jednostek, 
- wzmocnienia autonomii finansowej sądownictwa, 
- systemowego zwiększania nakładów na aparat pomocniczy i administracyjny w sądach.
4. Status sędziego i etyka zawodowa
Rada podkreśla szczególną odpowiedzialność sędziego wobec obywateli i Państwa. 
Krajowa Rada Sądownictwa będzie wspierać: 
- ochronę niezawisłości sędziów, 
- egzekwowanie wysokich standardów etycznych, 
- rozwój szkoleń, w tym w zakresie tzw. kompetencji miękkich, 
- przeciwdziałanie mowie nienawiści wobec uczestników życia publicznego, w tym sędziów.
5. Relacje międzynarodowe
Rada podejmie działania w celu odbudowy pełnej współpracy z europejskimi i międzynarodowymi organizacjami sądowniczymi, w szczególności wystąpi o ponowne przyłączenie Rady do Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa (ENCJ).
Rada będzie działać na rzecz wzmocnienia autorytetu polskiego wymiaru sprawiedliwości i samej Rady na forum międzynarodowym.
6. Dialog społeczny
Rada uznaje udział obywateli w wymiarze sprawiedliwości oraz w debacie o stanie sądownictwa za kluczowy element demokratycznego państwa prawa. Rada zobowiązuje się do prowadzenia działań edukacyjnych dotyczących:
- konstytucyjnej roli sądów i sędziów,
- praw i wolności obywatelskich,
- zasad państwa prawa,
- budowania społeczeństwa obywatelskiego.
7. Postanowienia końcowe
Przewodniczący Rady przedstawi corocznie publiczną informację o realizacji uchwały.

Kompletna wersja elektroniczna powyższego dokumentu jest dostępna w formacie PDF